EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Yezd Behram Ateş Tapınağı (İran): Tapınakta yanan kutsal ateş, MS 470 yılından bu yana kesintisiz olarak parlamaya devam etmektedir.CC BY-SA 4.0

yaklaşık İÖ 1000 · Yezd, İran

Zerdüşt ve Kozmik Düalizm

Paylaş

İranlı dini reformcu Zerdüşt, Asha (düzen/gerçeklik) ile Druj (kaos/yalan) arasındaki kozmik mücadeleye dayanan ve tek tanrıcılığın erken formunu sunan Zerdüştlüğü kurdu.

Zerdüşt (Zarathustra Spitama), Antik İran inançlarını reforme ederek felsefe ve dinler tarihi üzerinde derin izler bırakmış olan Zerdüştlük inancının kurucusudur. Yaşadığı dönem akademik çevrelerde büyük tartışma konusu olmakla birlikte, kaleme aldıgı düşünülen en eski kutsal metinler (Gathalar) dilsel özellikleri yönünden yaklaşık İÖ 1000 dolaylarına tarihlendirilmektedir.

Zerdüşt felsefesinin merkezinde, kozmik ve etik düzeyde işleyen radikal bir düalizm yer alır. Evren, düzen, doğruluk ve kozmik gerçekliği simgeleyen 'Asha' ile kaos, yıkım ve yalanı simgeleyen 'Druj' arasındaki ezeli mücadele alanıdır. Bu kozmolojide yaratıcı tek tanrı Ahura Mazda en yüksek iyiliktir; ancak insan, özgür iradesiyle iyi düşünce (Humata), iyi söz (Hukhta) ve iyi eylem (Hvarshta) ilkelerini seçerek bu kozmik düzene katkıda bulunmakla yükümlüdür.

Bu felsefe, iyilik ile kötülük arasındaki ahlaki mücadeleyi evrensel bir kozmik eksene taşıyarak Platon, Pisagor ve Herakleitos gibi Antik Yunan düşünürlerini etkilemiş; aynı zamanda Musevilik, Hristiyanlık ve İslam gibi tek tanrılı dinlerin kişisel ahlak, kıyamet ve özgür irade kavramlarının şekillenmesinde önemli bir köprü görevi görmüştür.

Konum

Yezd, İran · © OpenStreetMap

Kaynaklar