EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Portre onu memur kıyafetiyle gösterir; Wang ömrünün büyük bölümünü valilik ve komutanlıkla geçirdi. Öğretisinin eylem vurgusu, kürsüden değil bu görevlerden çıkar.

Görsel: Shen Junhui (沈俊繪)Public domainkaynak sayfasıdeğiştirildi

1508 · Guizhou / Zhejiang, Ming Çin'i

Wang Yangming: bilgi ile eylemin birliği

Paylaş

Sürgünde geçirdiği bir gecede Wang Yangming, ilkenin dış dünyada değil zihinde aranması gerektiğine kanaat getirdi. Öğretisi, Zhu Xi'nin metin merkezli Neo-Konfüçyüsçülüğüne Çin içinden gelen en güçlü itirazdır.

Zhu Xi'nin 12. yüzyılda sistemleştirdiği Neo-Konfüçyüsçülük, Ming Çin'inde sınav müfredatının resmi öğretisiydi: her şeyde bir *li* (ilke) vardır ve bilgi, 'şeylerin araştırılmasıyla' (gewu) — klasik metinlerin ve dünyanın incelenmesiyle — dışarıdan elde edilir. Genç Wang Yangming bunu ciddiye alıp bir bambu bitkisini yedi gün boyunca inceledi, ilkeyi bulamadı ve hastalandı.

Dönüm noktası 1508'de, saraydaki bir yolsuzluğa itiraz ettiği için Guizhou'nun uzak bir posta istasyonuna sürüldüğünde geldi. Orada, gece yarısı bir kavrayışla, ilkenin dışarıda değil zihnin kendisinde bulunduğuna kanaat getirdi: *xin ji li* — zihin ilkedir. Buradan iki öğreti çıkar. Birincisi *liangzhi*: her insanda doğuştan bulunan, doğruyu yanlıştan ayıran ahlaki sezgi; eğitim bu sezgiyi yaratmaz, önündeki engelleri kaldırır. İkincisi *zhixing heyi*: bilgi ile eylemin birliği. Bir şeyi gerçekten bilmek, ona göre davranmaktır; iyi olduğunu 'bildiği' halde yapmayan kişi aslında bilmiyordur. Bilgi ile davranış arasındaki boşluk, ahlaki zayıflık değil bilgi eksikliğidir.

Wang aynı zamanda başarılı bir general ve yöneticiydi; öğretisinin eylem vurgusu bu hayatla tutarlıdır. Etkisi Çin'de resmi öğretiye alternatif bir damar açtı, ancak asıl derin etkiyi Japonya'da yaptı: Ōyōmei-gaku adıyla bilinen okul, 19. yüzyılda Meiji Restorasyonu'nu hazırlayan samuray kuşağının düşünce kaynaklarından biri oldu. 20. yüzyıl Çin'inde ise hem milliyetçi hem de reformcu düşünürler ona başvurdu. Bilgi ile eylemin birliği fikri, bugün erdem etiği ve eğitim felsefesi tartışmalarında hâlâ anılır.

Konum

Guizhou / Zhejiang, Ming Çin'i · © OpenStreetMap

Kaynaklar