1641 · Hollanda Cumhuriyeti / Paris, Fransa
Descartes ve İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar
Descartes, *Meditasyonlar*'da bildiklerinin tümünden şüphe ederek başlar ve düşünen bir öznenin varlığında durur: 'düşünüyorum, öyleyse varım'. Modern felsefenin başlangıç noktası.
1641'de Paris ve Amsterdam'da Latince yayımlanan *İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar*, Descartes'ın altı kısa bölümde kurduğu radikal bir düşünce deneyidir. Yöntem basittir ve şu sırayla işler: kişi, en küçük şüphe duyduğu her şeyi sanki yanlışmış gibi reddeder; geriye hiç şüphe edilemeyen ne kalır?
Duyular yanıltır. Matematik bile bir 'kötü cin' tarafından kandırılma ihtimali taşır. Ama bütün bu şüphelerin içinde şüphe eden — düşünen — bir özne vardır. 'Cogito, ergo sum'. Bu nokta, daha sonra kurulacak her bilgi binasının zeminidir.
Descartes oradan Tanrı'nın varlığını ve fiziksel dünyanın gerçekliğini yeniden inşa etmeye çalışır; bu kanıtlar bugün daha tartışmalı kabul edilir. Ama yöntemin kendisi — sistematik şüphe, öznenin bilginin merkezine yerleştirilmesi, akıl ile beden arasındaki ikilik — Batı felsefesinin sonraki üç yüzyılına yön verdi. Spinoza, Locke, Hume, Kant, ve sonunda fenomenoloji ile analitik felsefe, hep bu meditasyonların açtığı sorularla hesaplaşmak zorunda kaldı.
Descartes'ın bedensiz akıl tasviri (ünlü 'Descartesçı düalizm') bugün hâlâ zihin felsefesinde aşılmaya çalışılan ana sorundur. Modern felsefenin başlangıç tarihi olarak 1641 sembolik bir konum tutar.
Konum
Hollanda Cumhuriyeti / Paris, Fransa · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- René Descartes — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- Descartes' Meditations — Internet Encyclopedia of Philosophy — IEP