EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Berkeley bu tezleri yirmi beş yaşındayken yazdı ve ömrünün geri kalanını piskopos olarak geçirdi. Amerika'da bir kolej kurma girişimi başarısız oldu; Kaliforniya'daki Berkeley kenti onun adını taşır.

Görsel: John SmibertPublic domainkaynak sayfasıdeğiştirildi

1710 · Dublin, İrlanda

Berkeley: var olmak algılanmaktır

Paylaş

Berkeley, empirizmi kendi mantığına kadar götürdü: eğer bütün bilgimiz duyu deneyiminden geliyorsa, deneyimin ötesinde bir 'madde' varsaymak için hiçbir gerekçemiz yoktur.

Locke, 1689'da zihnin boş bir levha olduğunu ve tüm bilginin deneyimden geldiğini savunmuştu; ama nesnelerin, deneyimimizden bağımsız olarak var olan bir 'maddi taşıyıcısı' bulunduğunu da varsayıyordu. George Berkeley, genç bir İrlandalı din adamı olarak bu varsayımın empirizmin kendi ilkesiyle çeliştiğini gösterdi: madde denen şeyi hiçbir zaman algılamayız — yalnızca renk, sertlik, ses ve kokuyu algılarız. Algılanmayan bir şeyin varlığını iddia etmek, deneyimden çıkarılamayacak bir sav öne sürmektir.

Sonuç, ünlü formülüdür: *esse est percipi*, var olmak algılanmaktır. Berkeley bunu maddi dünyanın yok sayılması olarak değil, yanlış tarif edilmesinin düzeltilmesi olarak sunar: ağaç gerçektir, ama gerçekliği algılanan nitelikler demetidir, o niteliklerin arkasındaki bilinmez bir töz değil. 'Kimse bakmadığında ağaç var olmaya devam eder mi?' sorusuna cevabı teolojiktir: Tanrı her şeyi sürekli algılar, dolayısıyla dünyanın sürekliliği güvencededir.

Berkeley'nin konumu çağdaşlarınca çoğunlukla saçma bulundu — Samuel Johnson'ın bir taşa tekme atarak 'işte böyle çürütüyorum' demesi bu tepkinin simgesidir; oysa argüman, tekmelenen taşın algılanan sertliğinden başka bir şey olduğunu göstermez. Asıl etkisi Hume'da görülür: Hume aynı empirist ilkeyi maddeye olduğu gibi zihne ve nedenselliğe de uygulayınca sistem şüpheciliğe varır ve Kant'ı 'dogmatik uykusundan' uyandıran soru doğar. Locke–Berkeley–Hume zinciri, modern felsefede bilgi kuramının omurgasıdır; ortadaki halka olmadan sonraki adım anlaşılmaz kalır.

Konum

Dublin, İrlanda · © OpenStreetMap

Kaynaklar