Proje küçük bir ticari teklif olarak başladı: 1745'te Parisli yayıncı André Le Breton, İngiliz Ephraim Chambers'ın Cyclopaedia'sını (1728) Fransızcaya çevirmek için Diderot'yu görevlendirdi. Diderot ve matematikçi d'Alembert, çevirinin yetmediğine karar verip projeyi tümüyle yeni bir eser haline getirdi: tek tek alanların değil, insanlık bilgisinin tamamının haritası. İlk cilt 1751'de çıktı, son metin cildi 1765'te tamamlandı; levha ciltleri 1772'ye kadar sürdü.

Eserin felsefi anlamı, yazarların kim olduğu kadar dizimde de gizlidir. D'Alembert'in açış söylevi — Discours préliminaire — bilgileri Francis Bacon'dan miras kalan üç yetiye göre (bellek/tarih, akıl/felsefe, hayal gücü/sanat) dizer; teolojiyi tepeye değil felsefenin altına yerleştirir. Diderot, kilisenin doğrudan saldıramayacağı maddelerde — örneğin 'Marangozluk' ya da 'Demir' maddelerinde — sapkın görüşlere ince çapraz göndermeler yerleştirir; okur 'göndermenin nereye gittiğini' takip ederse, kanonik tutumun çürütüldüğüne ulaşır. Bu, hem sansüre karşı bir taktik hem de açık bir epistemolojidir.

Yazarlar arasında Rousseau (müzik), Voltaire (edebiyat), Montesquieu (zevk), Turgot (iktisat) ve Quesnay yer alır. Levhalar bir devrim niteliğindedir: o güne kadar 'aşağı sanat' sayılan zanaatlar — dokumacılık, demircilik, baskı, kimya — yüksek çözünürlüklü gravürlerle anlatılır. 'Akıl' tepeden değil zanaattan başlar. Proje iki kez papalık yasağına uğradı (1759, 1774), 1759'da kraliyet ayrıcalığı geri çekildi; Diderot baskıları gizlice sürdürdü. Eser tamamlandığında Aydınlanma'nın artık tek bir kitabı vardı — ve bu kitap, devrim öncesi Fransa entelijansiyasının kabul ettiği zihinsel dünyaydı.