EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Comte 1798'de Montpellier'de doğdu, École Polytechnique'te okudu, hayatının çoğunu Paris'te ev tutamayan bir felsefeci olarak geçirdi. 1857'de öldü.Public domain

1830 – 1842 · Paris, Fransa

Comte ve Pozitif Felsefe Dersleri

Paylaş

Comte'un altı ciltlik *Pozitif Felsefe Dersleri*, insanlığın teolojik ve metafizik aşamalardan bilimsel ('pozitif') aşamaya doğru ilerlediğini öne süren bir tarih kuramı kurdu.

Auguste Comte, *Cours de philosophie positive*'nin ilk cildini 1830'da, sonuncusunu 1842'de yayımladı. Eser, 'sosyoloji' terimini ilk kullanan kitap ve modern bilim felsefesinin doğum noktasıdır.

Comte'un temel tezi 'üç aşama yasası'dır: her bilgi alanı — bireysel zihinde olduğu kadar bütün insanlık tarihinde de — üç aşamadan geçer. Teolojik aşamada olaylar tanrıların ya da ruhların eylemiyle açıklanır. Metafizik aşamada soyut güçler (özler, ilkeler, kuvvetler) bu açıklayıcı rolü üstlenir. Pozitif aşamada artık 'neden' sorusu bırakılır; sadece 'nasıl' sorulur — yasaların altındaki gözlemlenebilir düzenlilikler aranır.

Dersleri ayrıca bilimlerin hiyerarşisini de kurar: matematik temele konur, üzerine astronomi, fizik, kimya, biyoloji çıkar; en tepede yeni kurulan 'sosyal fizik' — sonradan adını koyduğu sosyoloji — durur. Her bilim, kendinden öncekinin sonuçlarını kullanır ama kendi yöntemini bağımsız kurar. Sosyoloji insanlığın ortak yaşamına bilimsel yöntemin uygulanmasıdır.

Comte 1840'lardan sonra fikirlerini bir 'insanlık dini'ne dönüştürdü — Tanrı yerine İnsanlık, kilise yerine bilim akademileri; bu spekülasyon başlangıçta entelektüel etkisini biraz törpüledi. Ama metodolojik özü — bilimin gözleme ve yasalara dayanan kümülatif bir bilgi olduğu, ve toplumun da bilimsel inceleme nesnesi olabileceği — sonraki yüzyılın egemen tezi oldu. Émile Durkheim ve John Stuart Mill, farklı yönlerden, Comte'un öğrencisidir.

Konum

Paris, Fransa · © OpenStreetMap

Kaynaklar