Freud kitabı kendi rüyaları üzerinden inşa etti — kayınpederinin ölümünün ardından geçirdiği kişisel krizden, hastalarıyla yaptığı uzun seanslardan ve 1896'da babasının ölümünden sonraki kendi öz analizinden malzeme topladı. 'Bu kitap bütün hayatımda yazacağım en önemli iş olacak' diye yazmıştı yakın dostu Wilhelm Fliess'e — bu öngörü doğru çıktı.

Merkezi tez şudur: rüyalar rastgele beyin gürültüsü değil, bilinç tarafından bastırılmış arzuların — çoğunlukla çocukluk dönemine ait — örtük doyumudur. 'Manifest içerik' (rüyanın yüzeydeki hikâyesi) ile 'latent içerik' (altta yatan arzu) arasında bir 'rüya işi' (Traumarbeit) çalışır: yoğunlaştırma (condensation), yer değiştirme (displacement), sembolik temsil. Rüya analizi bu dönüşümü tersine çevirme tekniğidir; rüya 'bilinçdışına giden kral yolu'dur.

Kitap kavramsal devrim olarak felsefeye en az psikolojiye girer. Descartes'tan beri rasyonalist gelenek, öznenin kendi düşüncelerine şeffaf olduğu varsayımı üzerine kuruluydu — 'cogito ergo sum'da ben düşündüğümü bilirim. Freud bu zemini kaybeder: bilinçli özne, kendi içsel itki yapısının çok küçük bir bölümünü görür; geri kalanı bastırılmış, dönüşmüş, simgeselleşmiş biçimlerde yaşar. 'Sahibim' diye düşündüğümüz düşünceler, çoğu zaman bizden başka bir şey tarafından düşünülmüştür.

İlk baskı 600 nüsha basıldı ve sekiz yıl boyunca tükenmedi. Akademik psikoloji çevresi başlarda kitabı reddetti — yöntem 'bilim-dışı', kanıtlar otobiyografik, sonuçlar çok büyük. Ama 20. yüzyıl sürrealizm (Breton, Dalí), eleştirel teori (Frankfurt Okulu), varoluşçuluk (Sartre, Lacan), post-yapısalcılık (Foucault, Deleuze) ve feminist felsefe — hepsi Freud'un kavramsal alanından geçmek zorunda kaldı. Bugün psikanalizin klinik geçerliliği geniş ölçüde tartışmalı olsa da, çağdaş düşüncenin temel kavramsal aletleri (bilinçdışı, bastırma, savunma mekanizması, oedipal ilişki) genel kültürün bir parçası hâline gelmiştir.