1927 · Marburg / Freiburg, Almanya
Heidegger ve Varlık ve Zaman
Heidegger'in *Sein und Zeit*'i, 'varlığın anlamı' sorusunu yeniden açıp insanı (Dasein) zaman içinde ölümle yüzleşen bir varlık olarak analiz eder.
Martin Heidegger, *Sein und Zeit*'i 1927 yılında, Marburg Üniversitesi'nde doçentlik için sunduğu el yazmasının bir parçası olarak yayımladı. Eser planlanan altı bölümün yalnızca ilk yarısını kapsar; ikinci yarısı hiç yazılmadı. Yine de bu yarım kitap, 20. yüzyıl Kıta felsefesinin en etkili eseri sayılır.
Heidegger sorusu Antik felsefenin sorusudur: 'Varlık ne demektir?' Aristoteles bu soruyu açtı ama Heidegger'e göre Batı felsefesi onu hep 'varlıklar' (nesneler) üzerinden cevaplamaya çalıştı, varlığın kendisinin ne olduğunu unuttu. Heidegger soruyu yeniden açar, ama beklenmedik bir yerden: 'varlığı sorabilen tek varlık' olan insandan başlar. İnsana ona has bir terimle, *Dasein* ('orada olmak') ile gönderme yapar.
Dasein analizi kitabın merkezidir. Dasein nesneler arasında bir nesne değildir; her zaman 'bir dünyada olmak'tır (in-der-Welt-sein). Aletleri kullanırız, başkalarıyla iletişim kurarız, gelecek planlar yaparız — bunlar Dasein'ın varlık biçimleridir. Ama Dasein bir başka şeydir: her zaman 'olabilirliklerine' açıktır, kendi varlığını kendisi kurar. Bu noktada Heidegger 'sahihlik' (Eigentlichkeit) ve 'sahih olmayan' (Uneigentlichkeit) varoluşu ayırır. Sahih olmayan varoluş 'das Man' içinde — herkesin yaptığı şeyi yapmakla — kayboluştur; sahih varoluş kendi olabilirliklerini, özellikle ölüm karşısında, üstlenmektir.
Ölüm kitabın anahtar kavramıdır: Dasein 'ölüme doğru varlık'tır (Sein-zum-Tode). Ölüm bir an değil, varlığımı her an sınırlayan ufuktur. Sahih varoluş bu sınırı kabul etmektir.
Heidegger 1933'te kısa süre Nazi Partisi'ne üye oldu ve Freiburg Üniversitesi rektörü olarak konuşmalar yaptı — sonraki yıllar bunun açıklamasını talep ettiği kadar yaptı. Bu siyasi miras kitabın okumasını her zaman gölgeledi. Yine de Sartre, Levinas, Arendt, Derrida ve Türkiye'de Nermi Uygur Heidegger'le hesaplaşmadan kendi felsefelerini kurmadılar.
Konum
Marburg / Freiburg, Almanya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Martin Heidegger — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- Martin Heidegger — Britannica — Encyclopædia Britannica