İtalyan düşünür ve siyasetçi Antonio Gramsci (1891–1937), Mussolini'nin faşist rejimi tarafından 1926'da tutuklandı; savcı mahkemede "bu beynin yirmi yıl çalışmasını durdurmalıyız" demişti. Gramsci hapiste, sağlığı çökerken, sansürün gözü önünde ünlü "Hapishane Defterleri"ni yazdı — parçalı, şifreli ama yirminci yüzyıl siyaset düşüncesinin en özgün metinlerinden.

Gramsci bir soruyla boğuşuyordu: Marx işçi sınıfının devrimini kaçınılmaz saymıştı; peki neden Batı Avrupa'nın gelişmiş ülkelerinde devrim olmuyor, tersine işçiler kendilerini ezen düzeni destekliyordu? Yanıtı "hegemonya" kavramında buldu. Egemen sınıf gücünü yalnızca devletin zoruyla (polis, ordu, hapishane) korumaz; asıl olarak kültür, eğitim, din, medya ve gündelik dil aracılığıyla kendi dünya görüşünü toplumun tümüne "doğal", "akla uygun", "sağduyu" gibi kabul ettirir. İnsanlar kendi çıkarlarına aykırı bir düzeni, sorgulamadan olağan sayar hale gelir.

Bu, iktidarı yeniden düşünmekti: gücün en etkili biçimi, zor değil rızadır. Buradan Gramsci'nin devrim stratejisi de değişir. Doğrudan bir ayaklanma ("mevzi savaşı" değil "manevra savaşı") yerine, önce kültürel alanda uzun bir mücadele gerekir; aydınlar, okullar, sivil toplum üzerinden yeni bir "sağduyu" inşa edilmelidir. Gramsci bu bağlamda, her toplumsal grubun kendi "organik aydınları"nı yarattığını savundu.

Hegemonya kavramı, hapishane duvarlarının çok ötesine geçti. Kültürel çalışmalar, medya kuramı, post-kolonyal düşünce ve çağdaş siyaset sosyolojisi büyük ölçüde Gramsci'nin bu içgörüsü üzerine kuruldu. Bir düşünürün, kendisini susturmak için hapse atıldığı yerde, iktidarın en ince işleyişini çözümlemesi, yirminci yüzyılın kalıcı ironilerinden biridir.