Cumhuriyet'in kurucu kadrosu 1932'de İsviçreli pedagog Albert Malche'den Darülfünun üzerine bir rapor istedi; rapor kurumun bilimsel verimsizliğini ve siyasi tutuculuğunu sert biçimde belgeledi. 31 Temmuz 1933'te Darülfünun kapatıldı; ertesi gün yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. Aynı yıl Nazi rejimi Almanya'da 'Yahudi olmayan Alman memurlarının yeniden tesisi' yasasıyla yüzlerce akademisyeni üniversitelerden uzaklaştırmıştı. Türkiye, Albert Einstein'ın Türkiye Cumhuriyeti'ne yazdığı tarihi mektubun da etkisiyle, bu mülteci akademisyenleri davet etti.

Felsefe açısından kritik isimler şunlardı: Hans Reichenbach (1891–1953), Berlin Çevresi'nin ve Mantıksal Empirizm akımının kurucusu; 1933'ten 1938'e kadar İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nün başında durdu. Ernst von Aster (1880–1948), Kant tarihçisi, 1936'da geldi, hayatının sonuna kadar İstanbul'da kaldı. Walter Kranz (1884–1960) klasik filoloji ve Pre-Sokratikler üzerine çalıştı. Bu hocaların yetiştirdiği ilk Türk kuşağı — Takiyettin Mengüşoğlu, Macit Gökberk, Nusret Hızır, Hilmi Ziya Ülken — Türkiye'de felsefenin kurucu kadrosu oldu.

Macit Gökberk (1908–1993) Felsefe Tarihi (1961) ile Türkiye'de Batı felsefe tarihinin standart anlatımını kurdu; Kant'ı Türkçeye kazandırdı. Nusret Hızır (1899–1980) Reichenbach'tan devraldığı mantıksal empirizm çizgisini Türkçeye taşıdı, denemeci felsefe üslubunu geliştirdi. Hilmi Ziya Ülken (1901–1974) İslam felsefesi ve Türk düşünce tarihi üzerine kapsamlı çalışmalar yaptı; Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi (1966) bu geleneğin ilk büyük envanteridir. Bu kuşak, Cumhuriyet'in 'düşüncenin kurumsal bir alana yerleşmesi' projesinin felsefe ayağıdır — Türkiye'nin 20. yüzyıl felsefe yapısı bu üç ya da dört isim üzerinden örüldü.