Görsel: S. Edgerton — University of Pittsburgh Historic Photographs collectionPublic domainkaynak sayfası ↗değiştirildi
1956 · Londra Üniversitesi, İngiltere
Sellars ve "Verilmişlik Miti"
Wilfrid Sellars, duyu deneyiminin bilgiye sarsılmaz bir temel sunduğu fikrini bir mit ilan etti: bir şeyi bilmek, onu hissetmek değil, gerekçeler uzamına yerleştirmektir.
Modern epistemolojinin üç yüz yıllık varsayımı şuydu: bilgi bir bina gibidir ve temelinde, kendisi başka hiçbir şeye dayanmayan bir kat bulunur — duyu deneyimi. "Şu anda kırmızı bir leke görüyorum" gibi bir rapor, bu görüşe göre yorumdan, kuramdan ve dilden bağımsızdır; kendini doğrular ve üstündeki her şeyi taşır.
Wilfrid Sellars 1956'da Londra Üniversitesi'nde verdiği üç derste bunu "Verilmişlik Miti" olarak adlandırdı ve mitin bir ikilemle çöktüğünü gösterdi. Deneyim gerçekten kavramsallıktan yoksun, ham bir veri ise, hiçbir şeyi gerekçelendiremez — çünkü gerekçelendirme bir önerme ilişkisidir, bir çarpma ilişkisi değil. Ama deneyim bir şeyi gerekçelendirecek kadar kavramsal ise, o zaman zaten dilin ve kavramların içindedir; ne "ham"dır ne de "verili". Sellars'ın ünlü formülüyle, bir durumu bilme diye nitelendirdiğimizde onu ampirik olarak betimlemiş olmayız; "gerekçeler mantıksal uzamına, birinin söylediğini gerekçelendirme ve gerekçelendirebilme uzamına" yerleştirmiş oluruz.
Bu, empirizmin reddi değil, temelciliğin reddidir. Sellars empirizmi savunmayı sürdürdü; yalnızca bilginin bir dip katı olmadığını, kavramsal çerçevenin bütün olarak sınandığını söyledi. Metnin ikinci yarısındaki "Jones Miti" bu iddiayı tersinden kurar: düşünceler ve duyu izlenimleri, gözlemlenemez ama açıklayıcı kuramsal varlıklar olarak topluluğa sonradan tanıtılmış olabilirdi — yani içsel yaşantının mahremiyeti, dilin bir kazanımıdır, önkoşulu değil.
Metin, Quine'ın 1951'de analitik-sentetik ayrımına indirdiği darbeyle birlikte analitik epistemolojide temelciliğin sonunu getirdi. Etkisi Sellars'ın öğrencileri ve okurları üzerinden sürdü: Rorty, Pittsburgh'de onun ardılı olan McDowell ve Brandom. Zor bir metindir; Rorty'nin deyişiyle, felsefede az sayıda kitabın başardığını yapıp bir sorunu çözmek yerine sormayı bıraktırmıştır.
Konum
Londra Üniversitesi, İngiltere · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Wilfrid Sellars — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford Encyclopedia of Philosophy
- The Myth of the Given — Stanford Encyclopedia of Philosophy (Sellars: supplement) — Stanford Encyclopedia of Philosophy
- Wilfrid Sellars — Internet Encyclopedia of Philosophy — Internet Encyclopedia of Philosophy