Görsel: Unknown authorCC BY-SA 2.5kaynak sayfası ↗değiştirildi
1975 · Cambridge, Massachusetts, ABD
Putnam: anlamlar kafanın içinde değil
İkiz Dünya düşünce deneyi, bir sözcüğün neye gönderme yaptığının konuşanın zihnindeki tasarımla değil, dünyadaki gerçek maddeyle ve dil topluluğuyla belirlendiğini gösterir.
Geleneksel görüşe göre bir sözcüğün anlamı, konuşanın zihnindeki kavramdır; 'su' derken kastettiğim şey, kafamdaki su tasarımıdır ve neye gönderme yaptığım bu tasarımla belirlenir. Hilary Putnam 1975'te bu görüşü basit bir kurguyla sarstı.
İkiz Dünya, bizimkiyle her ayrıntıda aynı bir gezegendir; tek fark, oradaki berrak, içilebilir, göllerde bulunan sıvının H₂O değil XYZ adlı başka bir bileşik olmasıdır. 1750'de, kimyasal bileşim henüz bilinmiyorken, Dünya'daki Osman ile İkiz Dünya'daki ikizi 'su' derken zihinsel olarak tamamen aynı durumdadır. Yine de Osman'ın 'su'yu H₂O'ya, ikizininki XYZ'ye gönderme yapar. Demek ki gönderme, zihin durumunun ötesinde bir şeye — dünyadaki maddenin gerçek yapısına — bağlıdır. Putnam'ın sonucu ünlüdür: 'Anlamlar, kafanın içinde değildir.'
İkinci savı dilsel iş bölümüdür: çoğumuz karaağacı kayın ağacından ayırt edemeyiz, ama 'karaağaç' sözcüğünü doğru kullanırız; çünkü topluluk içinde bu ayrımı yapabilen uzmanlar vardır ve gönderme onların bilgisine yaslanır. Anlam, bireysel değil toplumsal bir başarıdır.
Bu iki tez, zihin felsefesinde dışsalcılığın (externalism) ve gönderme kuramlarında Kripke ile birlikte anılan 'yeni gönderme kuramı'nın temelini kurdu. Bilişsel bilimden yapay zekâya uzanan tartışmalarda kullanılır: bir sistemin sözcükleri anlamlı kullanması için dünyayla nasıl bir bağ kurması gerekir? Putnam'ın kendisi sonraki yıllarda bilimsel gerçekçilikten uzaklaşarak konumunu birkaç kez değiştirdi — felsefede fikir değiştirmenin bir kusur değil, argümanı izlemenin sonucu olduğunun sık verilen örneklerindendir.
Konum
Cambridge, Massachusetts, ABD · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- The Meaning of 'Meaning' (Putnam, 1975) — Minnesota Studies in the Philosophy of Science
- Externalism About Mental Content — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- Hilary Putnam — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University