EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Lyotard, hayatının son yıllarında. 'Postmodern' terimi onun raporundan önce de dolaşıyordu; ona felsefi ağırlığını veren 1979 metnidir.CC BY-SA 3.0

1979 · Paris, Fransa / Quebec, Kanada

Lyotard: Postmodern Durum

Paylaş

Jean-François Lyotard, Quebec Üniversite Konseyi'nin sipariş ettiği kısa bir raporda — La condition postmoderne (1979) — Aydınlanma'nın 'büyük anlatılarına' (aklın ilerlemesi, sınıfsız toplum, ruhun özgürleşmesi) duyulan inancın çöküşünü teşhis eder: postmodern düşüncenin manifesto metni.

Jean-François Lyotard (1924–1998) Versailles'da doğdu, 1950'lerin başında Marksist Sosyalisme ou Barbarie grubunda Cornelius Castoriadis ile birlikte siyasi yazılar yazdı, 1968 Mayıs olaylarından sonra Marksist tahlilden uzaklaştı. 1970'lerin başında dikkati estetik ve dilbilimsel kuramlara döndü; 1979'da Quebec Üniversite Konseyi'nin 'gelişmiş toplumlarda bilginin durumu üzerine bir rapor' isteği üzerine La condition postmoderne'i yazdı. Akademik bir denemeden çok kompakt bir tanı metni olan kitap, Fransızca yayımlandıktan sonra İngilizce dünyada 'postmodern' teriminin tanınmış kaynağı oldu.

Lyotard'ın merkezindeki tez şu cümleyle özetlenir: 'Postmoderni meta-anlatılara karşı duyulan kuşku olarak tanımlıyorum.' Modernlik, ona göre, kendini iki büyük öyküye dayanarak meşrulaştırıyordu: aklın ve özgürlüğün ilerleyici özgürleşmesi (Aydınlanma anlatısı) ve toplam bilginin spekülatif birliği (Alman idealizmi anlatısı). 20. yüzyılın sonunda — Auschwitz'in, Stalin kamplarının ve teknobilimin ardından — bu büyük anlatılar artık inandırıcı olamaz. Onların yerine 'küçük anlatılar', yerel meşrulaştırmalar, paralel dil oyunları geçer; Wittgenstein'ın çoğul dil oyunu kavramı kitabın felsefi taşıyıcısıdır.

Lyotard 'her şey görelidir' demez; bilginin meşrulaştırmasının değiştiğini, bilimin de artık tekno-sermaye akışı içinde 'performatif verimlilik' ölçütüyle yargılandığını söyler. Kitap, mimari (Charles Jencks), edebiyat eleştirisi, hukuk ve siyaset kuramı için ortak bir referans noktası oldu. Habermas'ın 'modernlik tamamlanmamış bir projedir' karşı tezi 1980 Adorno Konferansı'nda doğrudan Lyotard'a yöneliktir; iki kuşak boyunca süren postmodernlik tartışmasının yapısı bu karşı karşıya gelişten doğdu.

Konum

Paris, Fransa / Quebec, Kanada · © OpenStreetMap

Kaynaklar