İÖ 399 · Atina, Antik Yunan
Sokrates'in ölümü: felsefenin ilk şehidi
Atina mahkemesi Sokrates'i 'gençleri yoldan çıkarmak' ve 'tanrılara saygısızlık' suçlamalarıyla baldıran zehiri içerek ölüme mahkûm etti — düşüncenin bedeli ilk kez kayda geçti.
Sokrates hiçbir şey yazmadı. Onun hakkında bildiğimiz her şey öğrencilerinden — başta Platon ve Ksenophon — gelir. Bu yokluk paradoksaldır: yazıdan vazgeçen düşünür, sonraki bütün Batı felsefesinin başlangıç noktası kabul edilir.
Yöntemi soruydu. 'Elenkhos' adı verilen tartışma biçiminde, muhatabına ardışık sorular sorar; karşıdaki kendi cevaplarının tutarsızlıklarını fark edene dek devam ederdi. Hedef yenmek değil, bilgisizliğin farkına vardırmaktı — 'Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir' sözü bu tutumun özetidir.
İÖ 399'da, Atina'nın Peloponez Savaşı'ndan yenik çıkmasının ardından, 500 kişilik bir jüri onu yargıladı. Resmî suçlama 'tanrılara saygısızlık' ve 'gençleri yoldan çıkarmak'tı, ama gerçek sebep büyük olasılıkla siyasiydi: öğrencileri arasında Atina demokrasisini yıkan Otuzlar Tiranlığı'nın bazı isimleri vardı. Sokrates kendini savunmayı reddetti, jüriyi alaya aldı, ve baldıran zehirini sakince içti.
Platon'un *Apologia*, *Kriton* ve *Phaidon* diyalogları bu son günleri anlatır. Sokrates'in ölümü, düşüncenin özgürce dile getirilmesi ile devletin sınırları arasındaki gerilimin Batı'daki ilk büyük örneği olarak kaldı.
Konum
Atina, Antik Yunan · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Socrates — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- The Death of Socrates — Britannica — Encyclopædia Britannica