Herakleitos (yaklaşık İÖ 535–475) Efes'te, İonia'nın Pers egemenliğine giren parlak şehirlerinden birinde yaşadı. Aristokrat bir soydandı, soyluluğun siyasî ayrıcalıklarını reddedip kitabını Artemis Tapınağı'na bırakmakla bilinir. Sözleri bilmeceli, kısa, çoğu kez paradoksaldır; bu yüzden antik dönemde ona 'Karanlık' lakabı takıldı. Bugün elimizde yalnızca yaklaşık 130 fragman var.

Ünlü 'panta rhei' — 'her şey akar' — formülü aslında onun kendi cümlesi olmayabilir; ona Platon atfetmiştir. Ama düşüncesinin özü bu sezgide saklıdır: 'Aynı nehre iki kez giremezsin, çünkü hem nehir hem sen başka sulardasındır.' Görünüşteki nesneler, sürekli değişen bir sürecin geçici düğümleridir.

İkinci büyük kavramı *logos*tur. Logos hem söz, hem oran, hem akıl yasasıdır — evrenin değişimini gelişigüzel değil, ölçülü kılan içkin düzendir. 'Karşıtlar birdir': gece-gündüz, yaşam-ölüm, savaş-barış aynı sürecin iki yüzüdür; biri olmadan diğeri olmaz. Ateş onun için ezelî maddedir, çünkü ateş varolurken bile sürekli kendini tüketip yenileyendir.

Herakleitos'un izi sonraki düşüncede her yerdedir: Stoacılar logos öğretisini kendi etiklerinin kalbine yerleştirdi, Hegel diyalektiği için ona döndü, Nietzsche 'her şey akar'da kendi felsefesini tanıdı. Karşısındaki kutup Parmenides olacaktı: bir filozof değişimi en gerçek şey, diğeri değişimi yanılsama olarak görünce, Batı metafiziğinin ekseni de buradan çıktı.