Upanişadlar, Antik Hindistan'ın kutsal bilgi külliyatı olan Vedaların son bölümlerini oluşturan ve Hint düşüncesinin teolojik ritüellerden çıkarak saf felsefeye dönüştüğü kurucu metinlerdir. İÖ 800 ile İÖ 500 yılları arasında, çoğunlukla Ganj Nehri havzasında, ormanlarda inzivaya çekilen bilge öğretmenler ve öğrencileri arasındaki mistik diyaloglar şeklinde derlenmiştir. Sanskritçe bir terim olan "Upanishad", kelime anlamı olarak "yakınına oturmak" (öğretmenin dizinin dibinde oturup gizli bilgiyi almak) anlamına gelir.

Metinlerin temel felsefi tezi, evrenin nihai, aşkın ve değişmez gerçekliği olan Brahman ile bireysel varlığın en içteki özü/ruhu olan Atman'ın aslında bir ve aynı töz olduğu fikridir (*Tat Tvam Asi* - "Sen O'sun"). Upanişadlar, insanın bu birliği idrak etmesinin (Mokşa), onu sürekli doğum-ölüm-yeniden doğum (Samsara) döngüsünden ve eylemlerin ahlaki yasası olan Karma'nın bağlarından kurtaracak tek yol olduğunu savunur.

Upanişadlar, yalnızca Hinduizm'in metafizik temelini atmakla kalmamış; Budizm, Jainizm gibi Doğu inanç sistemlerini şekillendirmiş ve modern çağda Schopenhauer gibi Batılı düşünürleri derinden etkilemiştir. Schopenhauer, Upanişadları "insan zihninin en yüce ürünü ve hayatımın tesellisi" olarak tanımlamıştır.