EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Ondokuzuncu yüzyıl ressamı Ravi Varma'nın hayali portresi; Şankara'nın gerçek yüzü bilinmez. Kalıcı olan, çokluğun ardındaki tek gerçekliği arayan bir düşünce sistemidir.Public domain

yaklaşık 800 · Kerala, Hindistan

Şankara ve Advaita Vedanta

Paylaş

Adi Şankara, bireysel ruh (Atman) ile evrensel gerçeklik (Brahman) arasında hiçbir ikilik olmadığını, çokluğun bir görünüş olduğunu savundu; Advaita ("ikilik-değil") öğretisiyle Hint felsefesinin en etkili sistemini kurdu.

Sekizinci yüzyılın sonlarında Güney Hindistan'da, Kerala'da doğduğu düşünülen Adi Şankara, kısa yaşamına (geleneğe göre yalnızca otuz iki yıl) Hint düşüncesini kalıcı olarak biçimlendiren bir sistem sığdırdı. Upanişadların dağınık sezgilerini sıkı bir metafizik bütüne dönüştürdü.

Öğretisinin adı Advaita Vedanta: "advaita" ikilik-olmama, "vedanta" Vedaların sonu/özü demektir. Merkez tezi radikal biçimde yalındır: gerçekten var olan tek bir şey vardır — Brahman, sonsuz, bölünmez, niteliksiz mutlak gerçeklik. İçimizdeki en derin benlik, Atman, bu Brahman'dan ayrı değildir; ikisi birdir. Upanişad'ın ünlü sözü *tat tvam asi* — "o, sensin" — bu özdeşliği anlatır. Gördüğümüz çokluk dünyası, ayrı nesneler ve ayrı benlikler, mutlak düzeyde gerçek değil; *maya*, yani bir örtü, bir görünüştür.

Şankara bu görünüşü bir yanılsama örneğiyle açıklar: alaca karanlıkta bir ipi yılan sanmak. Yılan "vardır" — korkuyu gerçekten yaratır — ama ip görüldüğünde yok olur; hiç var olmamıştır. Aynı biçimde, ayrılık deneyimi bilgisizlikten (*avidya*) doğar; Brahman bilgisi doğduğunda çokluk çözülür. Kurtuluş (*moksha*) bu yüzden bir yere varmak değil, zaten olanı — birliği — tanımaktır.

Şankara yalnız bir kuramcı değildi; Hindistan'ın dört köşesine kurduğu manastırlarla (matha) öğretisini kurumsallaştırdı, rakip okullarla — özellikle Budist boşluk öğretisiyle — yoğun tartışmalara girdi. Advaita Vedanta bugün de Hint felsefesinin en canlı damarıdır; modern dönemde Vivekananda'dan Batı'daki "non-dualite" akımlarına dek geniş bir etki bıraktı. Nagarjuna'nın "boşluk"u her özü çözerken, Şankara tersine tek bir mutlak öze indirger — Doğu düşüncesinin iki büyük kutbu.

Konum

Kerala, Hindistan · © OpenStreetMap

Kaynaklar