yaklaşık 1450 · Machu Picchu, Cusco, Peru
Machu Picchu: derzsiz taş ve teras mühendisliği
Harçsız, hassas yontulmuş ashlar taş örgü; deprem bölgesinde derzsiz bloklar ve teraslı (andén) zemin mühendisliği.
Machu Picchu, İnka mimarisinin iki olağanüstü problem çözümünü tek bir dağ sırtında birleştirir: harçsız taşı deprem-dayanımlı kılmak ve dik bir yamacı yaşanabilir, ekilebilir bir zemine çevirmek.
İnka duvarcılığının imzası, harçsız ashlar örgüdür: taş bloklar o kadar hassas yontulur ki aralarına harç ya da kama girmez — yüzeyler birbirine bıçak ucu sokulamayacak kadar tam oturur. Bu derzsizlik estetik değil, sismik bir stratejidir. And Dağları aktif bir deprem kuşağıdır; deprem sırasında bloklar birbirine kilitli değil, esnek biçimde yerleşik olduğundan hafifçe oynar, 'dans eder' ve sarsıntı geçtiğinde yerine geri oturur. Harçlı bir duvar çatlardı; harçsız İnka duvarı enerjiyi hareketle yutar. Kapı ve nişler hafif yamuk (trapez) biçimlidir — bu eğim de devrilmeye karşı stabilite katar.
İkinci buluş zemindedir. Şehir, sarp bir granit sırtın üzerine kurulur; düşey arazi, taş istinat duvarlarıyla desteklenen teraslarla (andén) basamaklandırılır. Ama terasların asıl dehası görünmez: her terasın altına kademeli bir dolgu sistemi — üstte verimli toprak, altında kum ve kırma taş katmanları — yerleştirilir; bu katmanlar yoğun dağ yağışını drene ederek hem toprak kaymasını önler hem yapıların temelini kuru tutar. Machu Picchu, mimariyi araziyle, taşı depremle ve zemini suyla pazarlık eden bütüncül bir mühendislik olarak gösterir.
Konum
Machu Picchu, Cusco, Peru · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Historic Sanctuary of Machu Picchu — UNESCO World Heritage — UNESCO
- Machu Picchu's surprising engineering — Smithsonian Magazine — Smithsonian Magazine