İstanbul'da Mimar Sinan'ın Kanuni Sultan Süleyman için yaptığı Süleymaniye, Ayasofya'nın pandantif kubbesinden devraldığı problemi — büyük bir merkezi kubbeyi taşımak — Osmanlı diliyle yeniden çözer ve buna bir kent ölçeği ekler.

Strüktürel şema, merkezi büyük kubbeyi doğu-batı ekseninde iki yarım kubbeyle destekler; yük, dört büyük fil ayağına ve bunları takviye eden dışa taşkın payandalara aktarılır. Sinan'ın özgün katkısı, bu payandaları yapının kütlesine ustaca gizlemesi ve yan mekânlarla bütünleştirmesidir — Ayasofya'da dıştan eklenmiş gibi duran destekler, burada mekânın doğal parçası olur. İç hacim böylece hem ferah hem aydınlık kalır.

Kubbenin örgüsüne yerleştirilmiş içi boş seramik kaplar (Helmholtz rezonatörleri gibi davranan akustik kaviteler), hem yapının ağırlığını azaltır hem iç akustiği düzenler. Ama Süleymaniye yalnızca bir cami değil, bir külliyedir: medreseler, hastane, imaret, hamam ve çarşı, eğimli araziye basamaklanarak yerleşir. Sinan yapıyı tek tek bina olarak değil, topografyaya oturan, su ve manzarayı örgütleyen bir şehir parçası olarak tasarlar. Süleymaniye böylece strüktürel dengeyi, çevresel zekâyı ve kentsel ölçeği tek bir kompozisyonda birleştirir.