Görsel: Giacomo Leoni (after Andrea Palladio)CC0kaynak sayfası ↗değiştirildi
1570 · Venedik / Vicenza, İtalya
Palladio'nun Dört Kitabı: taşınabilir mimarlık
Palladio, kendi yapılarının ölçülü çizimlerini bir kitapta topladı. Böylece bir mimarlık dili, ustasından ve ülkesinden bağımsız olarak dünyanın herhangi bir yerinde yeniden kurulabilir hale geldi.
Andrea Palladio, Veneto'da villalar ve kiliseler yapan taş ustası kökenli bir mimardı. 1570'te yayımladığı I quattro libri dell'architettura, öncekilerden bir noktada ayrılır: kitapta yalnızca kural ve antik örnek değil, mimarın kendi tasarımlarının plan, kesit ve cephe çizimleri, ölçüleriyle birlikte yer alır. Yapılar tarif edilmez; yeniden üretilebilecek biçimde belgelenir.
Sonuç, mimarlık tarihinde eşi az görülen bir yayılmadır. 17. yüzyılda Inigo Jones kitabı İngiltere'ye taşıdı; 18. yüzyılda Lord Burlington ve Colen Campbell çevresinde Palladyanizm bir moda değil, resmi bir dil haline geldi. Aynı çizimler Atlantik'i aştı: Thomas Jefferson, Monticello'yu ve Virginia Üniversitesi'ni bu kitaba bakarak tasarladı; ABD'nin kamu binalarındaki sütunlu portik geleneği buradan gelir. Bir Venedik villasının oranları, üç yüzyıl sonra Washington'da bir mahkeme binasının cephesini belirledi.
Palladio'nun kendi katkısı, antik tapınak cephesini konut yapısına taşımak ve simetrik, merkezi planlı bir villa tipi kurmaktı — çiftlik yapılarını ana kütleye bağlayan kanatlarla birlikte, hem temsili hem işlevsel bir bütün. Eleştirisi de buradan gelir: dil ne kadar taşınabilirse, yapıldığı yerin iklimine ve yaşayışına o kadar kayıtsız kalır. 20. yüzyılın uluslararası üslup tartışması, aynı gerilimin bir başka biçimidir.
Konum
Venedik / Vicenza, İtalya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- The Four Books on Architecture (Tavernor & Schofield translation) — MIT Press
- Andrea Palladio — Centro Internazionale di Studi di Architettura Andrea Palladio — Palladio Museum, Vicenza
- Palladianism — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica