19. yüzyılın ortasında Paris, ortaçağ dokusu içinde bir milyona yaklaşan bir nüfusu barındırıyordu: dar sokaklar, açık lağımlar, 1832 ve 1849'daki kolera salgınları. III. Napolyon'un Seine valisi olarak atadığı Georges-Eugène Haussmann'a verilen görev, bu dokuyu açmaktı.

Uygulanan yöntem cerrahiydi. Şehrin içinden geçen düz bulvarlar açıldı; bunun için 20 binden fazla bina yıkıldı ve on binlerce kişi yerinden edildi. Yeni bulvarlara bakan yapılar için tek bir cephe yönetmeliği getirildi — kat yükseklikleri, balkon hizaları, çatı eğimi ve taş rengi belirlendi; Paris'in bugünkü türdeş görüntüsü bu yönetmeliğin sonucudur. Görünmeyen kısmı daha da belirleyiciydi: 600 kilometreyi aşan kanalizasyon şebekesi, basınçlı su hatları, gaz aydınlatması ve dört büyük park. Kolera bir daha aynı ölçekte görülmedi.

Proje o dönemde de sert biçimde eleştirildi. Yıkımlar işçi mahallelerini kentin merkezinden çıkardı ve kiralar yükseldi; geniş bulvarların barikat kurmayı zorlaştırdığı ve topçu ile süvarinin hareketini kolaylaştırdığı, 1848 ayaklanmalarından sonra açıkça konuşulan bir amaçtı. Haussmann 1870'te mali usulsüzlük tartışmalarıyla görevden alındı, ama model kaldı: Barselona'nın Eixample'ından İstanbul'un 19. yüzyıl sonu düzenlemelerine, Buenos Aires'ten Kahire'ye kadar 'bulvar + tek tip cephe + altyapı' şeması dünya kentlerine yayıldı. Modern kent planlamasının hem tekniği hem de temel sorusu — kimin kenti, kimin pahasına dönüşür — bu şantiyede kurulmuştur.