EONpediaMİMARİ

İlk taştan bugüne.

Sullivan cepheye gerçek kolon sayısından çok düşey payanda yerleştirip yatay döşemeleri gölgede bırakarak binayı dikey gösterir.CC BY-SA 2.0

1891 · St. Louis, Missouri, ABD

Wainwright Building: biçim işlevi izler

Paylaş

Çelik iskeletin cepheye yansıyan dikey vurgusu; Sullivan'ın "form ever follows function" ilkesinin manifestosu. St. Louis.

St. Louis'teki Wainwright Building, mimar Louis Sullivan'ın eseridir ve çelik iskelet gökdelene yalnızca bir strüktür değil, bir biçim dili kazandırma denemesidir. Home Insurance Building çelik iskeleti mümkün kıldıysa, Wainwright o iskeletin nasıl görünmesi gerektiğini sorar.

Sullivan'ın sorunu yeniydi: çelik iskelet, kat üstüne kat yığarak çok yüksek ama biçimsel olarak "ne olduğu belirsiz" bir kütle üretiyordu. Sullivan, on katlı binayı klasik bir sütun gibi üç parçaya ayırdı: zemindeki geniş açıklıklı taban (kaide), ortadaki tekrarlayan ofis katları (gövde) ve üstteki süslü saçak katı (başlık). Asıl jest gövdededir: Sullivan, cepheye, gerçekte her katta kesintiye uğrayan çelik kolonların sayısından daha fazla düşey payanda yerleştirerek binayı olduğundan daha dikey, yukarı doğru akan bir kütle gibi gösterdi. Yatay kat döşemeleri geri çekilip gölgede bırakıldı; düşeyler öne çıkarıldı.

Bu, Sullivan'ın ünlü ilkesinin — "form ever follows function" (biçim her zaman işlevi izler) — mimari karşılığıdır: yapının işlevi (dikey olarak yükselen bir ofis yığını) doğrudan dış biçimine ifade olarak yansır. Wainwright Building böylece çelik iskelet gökdeleni mühendislik probleminden bir mimari ifade biçimine taşır; modern yüksek yapının estetik dilini başlatır.

Konum

St. Louis, Missouri, ABD · © OpenStreetMap

Kaynaklar