1906 – 1912 · Casa Milà (La Pedrera), Barselona, İspanya
Casa Milà: taşıyıcıdan kurtulan cephe
Taşıyıcı olmayan, dalgalanan kesme taş cephe (iç iskelete asılı) ve parabolik kemerli çatı arası; serbest cephe fikrinin erken örneği.
Antoni Gaudí'nin Casa Milà'sı (halk arasında La Pedrera, 'taş ocağı'), modern mimarinin temel fikirlerinden birini — duvarın artık binayı taşımak zorunda olmaması — geleneksel taş malzemeyle, beklenmedik bir yerde gerçekleştirir.
O güne dek bir taş binanın dış duvarı aynı zamanda taşıyıcıydı: kalın, delinmesi zor, pencereleri kısıtlı. Gaudí, Casa Milà'da yükü içeride bir taşıyıcı sistem — taş ve demir kolonlar, kirişler — üstlenir; dıştaki dalgalanan kesme taş cephe ise bu iskelete asılı, kendini taşıyan bir 'perde'dir. Cephe artık yapısal görevden kurtulduğu için Gaudí onu özgürce biçimlendirir: katı taş, sanki bir deniz kayalığı ya da dalga gibi sürekli kıvrılır; pencereler istenildiği yere, istenildiği büyüklükte açılır. Bu, Le Corbusier'in yirmi yıl sonra 'serbest cephe' (façade libre) olarak kuramlaştıracağı ilkenin erken ve organik bir habercisidir.
İçeride de taşıyıcı duvar yoktur; her kat, ortadaki iki avlu ve çevredeki kolonlar sayesinde serbest planlıdır, bölmeler istenildiği gibi düzenlenebilir. Çatı arası, art arda dizilen parabolik tuğla kemerlerle taşınır — Gaudí'nin katener geometrisine olan bağlılığının bir başka örneği. Casa Milà, bir apartman gibi sıradan bir programı, strüktür ile zarfın ayrılması fikrinin manifestosuna çevirir; modern serbest plan ve serbest cephenin, çelik-cam estetiğinden önce, taşla yazılmış bir öncülüdür.
Konum
Casa Milà (La Pedrera), Barselona, İspanya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Works of Antoni Gaudí — UNESCO World Heritage — UNESCO
- Casa Milà — La Pedrera official / Fundació Catalunya La Pedrera — Fundació Catalunya La Pedrera