1924 · Rietveld Schröder Evi, Utrecht, Hollanda
Schröder Evi: kayan düzlemler, çözülen kutu
De Stijl; kayan düzlemler, birincil renkler ve hareketli paravanlarla 'kutu'nun çözülüp yeniden kurgulanması.
Gerrit Rietveld'in Schröder Evi, bir binayı kapalı bir kütle olmaktan çıkarıp, uzayda serbestçe yüzen düzlem ve çizgilerin kompozisyonuna dönüştürme fikrinin — De Stijl hareketinin — üç boyutlu manifestosudur. Mondrian'ın tablolarındaki dik açılı düzlem ve birincil renk dili, burada yaşanabilir bir mekâna çevrilir.
Geleneksel ev, köşelerde birleşen duvarlarla kapanmış bir kutudur. Rietveld bu kutuyu bilinçli olarak parçalar: duvarlar, balkon döşemeleri, çatı levhaları ve çelik kirişler, sanki birbirinden bağımsızmış gibi kaydırılır, üst üste bindirilir, köşelerde birleşmeyip serbest bırakılır. Yüzeyler beyaz, gri ve siyahla; çizgisel öğeler (kirişler, korkuluklar) kırmızı, sarı, maviyle boyanır — böylece her eleman ayrı bir düzlem ya da çizgi olarak okunur, bütün 'monolitik kütle' hissi dağılır. Bina, donmuş bir nesne değil, havada askıda duran bir kompozisyon gibi görünür.
Evin en radikal yanı üst kattır: sabit iç duvar neredeyse yoktur. Bütün üst kat, gündüz tek bir açık mekândır; akşam, kayan ve katlanan paravanlar çekilerek yatak odalarına bölünür. Plan sabit değil, kullanıcı tarafından gün içinde değiştirilen bir sistemdir — Katsura'nın esnek mekânının modern, soyut bir yankısı. Schröder Evi, modern mimarinin 'serbest plan', 'çözülen kutu' ve 'mekânın sürekliliği' ideallerini en saf, en deneysel haliyle gösteren küçük ama çağ-belirleyici bir laboratuvardır.
Konum
Rietveld Schröder Evi, Utrecht, Hollanda · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Rietveld Schröderhuis (Rietveld Schröder House) — UNESCO World Heritage — UNESCO
- Rietveld Schröder House — Centraal Museum Utrecht — Centraal Museum Utrecht