EONpediaMİMARİ

İlk taştan bugüne.

Kanat, güneşi en uzun süre alacak açıya döndürülmüş ve ormanın içine yerleştirilmiştir. Yapının konumu manzara için değil, tedavinin kendisi için seçilmiştir.

Görsel: V. K. HietanenCC BY 4.0kaynak sayfasıdeğiştirildi

1933 · Paimio, Finlandiya

Paimio Sanatoryumu: sırtüstü yatan insanın mimarlığı

Paylaş

Alvar Aalto, verem hastaları için tasarladığı yapıda her ayrıntıyı yatağından kalkamayan bir bedene göre kurdu: tavan rengi, lavabonun sesi, pencerenin açısı. Modernizmin standart değil, kullanıcı üzerinden kurulan kolu buradan çıkar.

Antibiyotik öncesi dönemde veremin bilinen tek tedavisi temiz hava, güneş ve dinlenmeydi; sanatoryum bu nedenle tıbbi bir alet gibi tasarlanan bir yapı türüydü. 1929'da açılan yarışmayı kazanan Alvar ve Aino Aalto, işlevleri ayrı kanatlara dağıttı: hasta odaları güneye, ortak balkonlar güneşi en uzun alacak açıya, servisler kuzeye. Buraya kadarki şema dönemin modernist mantığıdır.

Ayrıştığı yer ölçeğin küçüldüğü yerdir. Aalto, tasarımı 'sırtüstü yatan insan' için yaptığını söyler: tavanlar, gün boyu ona bakan hastayı yormayacak yumuşak bir renge boyandı; aydınlatma doğrudan göz hizasına gelmeyecek biçimde yerleştirildi; pencereler soğuk havayı doğrudan yatağa üflemeyecek şekilde çift katmanlı kuruldu; ısıtma tavandan verildi. Lavabo, suyun çarpma sesini azaltmak için eğik bir açıyla biçimlendirildi — yan yatakta uyuyan hasta uyanmasın diye. Aynı yıl tasarladığı Paimio sandalyesi, sırt açısını solunumu kolaylaştıracak biçimde ayarlar.

Bu yaklaşım, modernizmin 'standart konut, standart insan' varsayımına içeriden bir düzeltmedir. Aalto CIAM'ın içindeydi ama işlevi soyut bir şema olarak değil, belirli bir bedenin belirli bir andaki ihtiyacı olarak ele aldı; ahşabı ve tuğlayı beton ve çeliğin yanında kullanmayı da bu nedenle sürdürdü. Sanatoryum, veremin ilaçla tedavi edilebilir hale gelmesinin ardından genel hastaneye dönüştü ve 2005'ten beri koruma altında; 2021'de UNESCO Dünya Mirası aday listesine alındı.

Galeri

Görsel: 14GTRCC0

Konum

Paimio, Finlandiya · © OpenStreetMap

Kaynaklar