Görsel: Ludvig14CC BY-SA 4.0kaynak sayfası ↗değiştirildi
1933 (kongre) – 1943 (Atina Şartı) · Atina / Marsilya (kongre) – Stuttgart
CIAM ve Atina Şartı: modernizmin kent doktrini
Modern mimarların uluslararası kongresi, kenti dört işleve ayırdı: konut, çalışma, dinlenme, ulaşım. Bu şema, savaş sonrası dünyada yeniden inşa edilen yüzlerce kentin planlama diline dönüştü.
CIAM (Congrès Internationaux d'Architecture Moderne) 1928'de İsviçre'de kuruldu; amacı, modern mimarlığı tek tek yapılar düzeyinden çıkarıp toplumsal bir program haline getirmekti. 1927'deki Weissenhof sergisi bu çevrenin ortak bir dil kurabildiğini göstermişti; kongreler bu dili konut standartlarından kent ölçeğine taşıdı.
1933'teki dördüncü kongre, Marsilya'dan Atina'ya giden bir gemide toplandı ve otuz üç kentin analizini karşılaştırdı. Çıkan sonuç, sonradan Le Corbusier'nin 1943'te yayımladığı Atina Şartı'nda formüle edildi: kent, birbirine karışmayan dört işleve ayrılmalı; konutlar yeşil alan içinde yüksek bloklara yerleşmeli; trafik yayadan ayrılmalı; tarihî doku ancak anıtsal değeri varsa korunmalıdır. Sokak — yüzyıllardır kentin hem dolaşım hem karşılaşma mekânı — bilinçli olarak terk edildi.
Doktrinin gücü, savaş sonrası yeniden inşanın aciliyetiyle birleşmesinden geldi. Avrupa'nın yıkılmış kentleri, Sovyetler'in ve Doğu Bloku'nun toplu konut programları, Brasília gibi yeni başkentler ve Türkiye dahil pek çok ülkenin 1960 sonrası imar planları aynı şemayı kullandı. Milyonlarca insan ilk kez sıhhi konuta bu program sayesinde kavuştu — bu, eleştirilerin çoğunda unutulan taraftır. Ancak işlevlerin ayrılması, kullanımı tek türe indirgenmiş, kamusal hayatı zayıf ve otomobile bağımlı çevreler üretti. 1960'larda Jane Jacobs sokağın kendisini savunarak, Team 10 ise CIAM'ın içinden çıkarak bu şemaya karşı çıktı; CIAM 1959'da dağıldı ve tartışma bugünkü kent tasarımının kurucu gerilimi olarak sürüyor.
Galeri
Görsel: Mario Roberto Duran OrtizCC BY-SA 3.0
Konum
Atina / Marsilya (kongre) – Stuttgart · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- The Athens Charter — text and critical edition — Getty Research Institute
- Eric Mumford, The CIAM Discourse on Urbanism, 1928–1960 — MIT Press
- Weissenhof Estate — UNESCO World Heritage (The Architectural Work of Le Corbusier) — UNESCO