1958 · Los Manantiales, Xochimilco, Meksika
Los Manantiales: hiperbolik paraboloid kabuk
Birbiriyle kesişen ince betonarme hiperbolik paraboloid (hypar) kabuklar; kabuk geometrisinin malzemeyi minimuma indirmesi.
Félix Candela'nın Los Manantiales restoranı, betonun yalnızca kalın ve ağır değil, bir kâğıt kadar ince ve yine de güçlü olabileceğini kanıtlayan kabuk mimarisinin başyapıtıdır. Sırrı malzemenin miktarında değil, biçimin geometrisindedir.
Yapı, merkezi bir noktada kesişen dört hiperbolik paraboloid (hypar) kabuktan oluşur — sekiz uçlu, dalgalanan bir çiçek ya da deniz kabuğu gibi. Hypar, eğri görünmesine rağmen düz çizgilerin hareketiyle üretilen bir 'eyer' yüzeyidir; bu çift eğrilik, yükü çekme ve basınç olarak yüzey boyunca dağıtır ve kabuğun eğilmeye karşı kendi kendini desteklemesini sağlar. Bu sayede betonun kalınlığı, 30 metreyi aşan bir açıklıkta bile yalnızca yaklaşık 4 santimetredir — kabuk, açıklığına oranla bir yumurta kabuğundan daha incedir. Hiçbir kolon, hiçbir kiriş yoktur; kabuğun kendisi hem çatı hem strüktürdür.
Candela, İspanya iç savaşından kaçıp Meksika'ya yerleşmiş bir mimar-mühendistir; matematiksel hypar geometrisini şantiyede ucuz ahşap kalıplarla inşa edilebilir hale getirerek 'kabuk ustası' (el cascarón) namını kazanır. Los Manantiales, biçim ile strüktürün tam çakıştığı, malzemenin gücünün kütleden değil geometriden geldiği kabuk mimarisinin — Sydney Opera Binası'na ve çağdaş ince-kabuk yapılarına uzanan geleneğin — en zarif örneklerindendir.
Konum
Los Manantiales, Xochimilco, Meksika · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Félix Candela — Encyclopædia Britannica — Encyclopædia Britannica
- Félix Candela and the shell — Princeton University (Maillart/structural art context) — Princeton University