Görsel: Carol M. HighsmithPublic domainkaynak sayfası ↗değiştirildi
1966 / 1972 · Philadelphia, ABD
Venturi: 'az, sıkıcıdır'
Robert Venturi, modernizmin sadelik ilkesine karşı karmaşıklığı ve çelişkiyi savundu; altı yıl sonra ekibiyle Las Vegas'ın ticari şeridini ciddiye alarak inceledi. Postmodern mimarlığın kuramsal zemini bu iki kitaptır.
1960'ların ortasında modern mimarlık, kurucu kuşağın ilkeleriyle — arınmış hacim, süslemenin reddi, 'az çoktur' — resmi bir dil haline gelmişti. Robert Venturi'nin 1966'da yayımlanan *Complexity and Contradiction in Architecture* kitabı bu dile içeriden itiraz eder. Venturi, tarihten örneklerle — maniyerist cepheler, barok kiliseler, sıradan Amerikan evleri — mimarlığın gücünün belirsizlikte, katmanlanmada ve çelişkiyi barındırmakta olduğunu savunur. Mies'in 'az çoktur' sözünü 'az, sıkıcıdır' diye karşılar.
Aynı yıllarda annesi için tasarladığı ev bu tezin karşılığıdır: bir çocuk çiziminden fırlamış gibi görünen üçgen alınlık, ortadan yarılmış, arkasındaki bacayla çelişen bir cephe. Ev, hem tanıdık bir 'ev' imgesini kullanır hem de onu bozar — modernizmin sıfırdan başlama iddiasının tersine, mimarlığın izleyicinin belleğiyle konuştuğunu söyler.
1972'de Denise Scott Brown ve Steven Izenour ile yazdığı *Learning from Las Vegas* ikinci adımdır. Ekip öğrencileriyle Las Vegas şeridini haritaladı ve otoparkı, tabelayı, motel cephesini akademik bir ciddiyetle inceledi. Sonuç, 'ördek' (biçimi mesajını taşıyan bina) ile 'süslü kulübe' (sıradan yapı + iletişim taşıyan cephe) ayrımıdır; mimarlığın anlam taşıma işi yeniden meşru sayılır. İki kitap birlikte postmodernizmin kuramını verdi — ve 1980'lerdeki uygulamalarının bir kısmı yüzeysel bir tarih alıntıcılığına dönüşünce Venturi kendi mirasından mesafe aldı. Kalıcı olan biçim değil, sorudur: mimarlık kimin diline konuşur?
Konum
Philadelphia, ABD · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Complexity and Contradiction in Architecture (Venturi, 1966) — The Museum of Modern Art
- Learning from Las Vegas (Venturi, Scott Brown & Izenour, 1972) — MIT Press
- Robert Venturi — Pritzker Architecture Prize 1991 — The Hyatt Foundation