EONpediaMİMARİ

İlk taştan bugüne.

Küre yüzeyi binlerce çelik üçgene bölünür; üçgen deforme olmayan tek biçim olduğu için kafes, hiçbir iç kolon olmadan yükü tüm yüzeye dağıtarak kendini taşır.GFDL 1.2

1967 · Montreal Biyosfer, Montreal, Kanada

Montreal Biyosfer: jeodezik kubbe

Paylaş

Çelik borulu jeodezik kubbe; minimum malzemeyle maksimum açıklık (geodesic/space-frame tipolojisi).

Buckminster Fuller'in Montreal Biyosfer'i (Expo 67 ABD pavyonu), büyük bir hacmi mümkün olan en az malzemeyle örtme probleminin radikal bir çözümüdür: jeodezik kubbe. Fuller için soru basittir — bir küreyi (en verimli hacim-yüzey oranına sahip biçimi) nasıl çubuklarla, kolon kullanmadan ve hafifçe inşa edebiliriz?

Cevap, küre yüzeyini üçgenlere bölmektir. Bir küreye yaklaşan çok yüzlü bir kafes, çelik borulardan oluşan binlerce küçük üçgenle örülür. Üçgen, kendi içinde deforme olmayan tek geometrik biçimdir; bu yüzden kafes, hiçbir iç kolona ya da kemere ihtiyaç duymadan, yükü bütün yüzeye eşit dağıtarak kendini taşır. Yapı büyüdükçe verimi artar: kubbe ne kadar büyürse, taşıdığı kendi ağırlığı, kapattığı hacme oranla o kadar azalır. Bu, doğanın hücre ve kristal yapılarından öğrenilen bir mantıktır — Fuller buna 'daha azıyla daha çoğunu yapmak' (ephemeralization) der.

Montreal kubbesi, yaklaşık 76 metre çapında, neredeyse tam bir küre olan üç katlı bir uzay-kafestir; içine asılı platformlar yerleştirilmiştir. Dıştan akrilik panellerle kaplı olan kubbe (paneller 1976'da bir yangında yandı, çelik iskelet kaldı), hafif, taşınabilir ve teorik olarak sınırsız büyüyebilen bir strüktür tipinin manifestosudur. Jeodezik kubbe, kabuk-kafes mantığını en uç verimliliğe taşıyarak hem mühendisliği hem de sürdürülebilir, az-malzemeli tasarım fikrini derinden etkilemiştir.

Konum

Montreal Biyosfer, Montreal, Kanada · © OpenStreetMap

Kaynaklar