EONpediaMİMARİ

İlk taştan bugüne.

Radyal duvarlar ve beşik tonozlar hem kademeleri taşır hem kalabalığı yönlendirir; malzeme aşağıdan yukarı hafifler.CC BY-SA 4.0

80 SS · Roma, İtalya

Kolezyum: radyal beşik tonoz sistemi

Paylaş

76 numaralı kapı, 80 radyal sektör ve tonozlu vomitoria; çok katlı amfitiyatronun strüktürel ve sirkülasyon referansı.

Roma'daki Flavius Amfitiyatrosu — Kolezyum — antik dünyanın en büyük amfitiyatrosudur ve Roma'nın asıl mimari katkısının, kemer ve tonozun sistemli kullanımının bir manifestosudur. Yunan tapınağı dikme-kirişe dayanırken, Roma mekânı kemerle örer.

Yapı, eliptik bir plan üzerinde radyal olarak düzenlenmiştir: merkezden dışa doğru ışınsal duvarlar ve bunları kuşatan dairesel koridorlar, üzerlerine oturan beşik tonozlarla bir strüktürel ızgara oluşturur. Bu ızgara hem oturma kademelerini (cavea) taşır hem de kalabalığın akışını yönetir. Malzeme akıllıca derecelenir: temelde ve ana ayaklarda sert travertin, ara duvarlarda tüf ve tuğla, üst örtülerde hafif Roma betonu. Ağır yükler aşağıda dayanıklı taşa, hafif örtüler yukarıda betona verilir.

Sirkülasyon çözümü bugün bile çağdaştır: 76 numaralı giriş, seyircileri biletlerindeki sektöre yönlendirir; "vomitoria" denen tonozlu çıkış ağızları, tahminen 50.000 kişilik kalabalığın dakikalar içinde boşalmasını sağlar. Üstte, dev direklere gerilen kumaş tente (velarium) gölge sağlardı. Kolezyum böylece kemer-tonoz strüktürünü, malzeme hiyerarşisini ve kitle sirkülasyonunu tek bir çok katlı tipolojide birleştirir — sonraki tüm stadyumların atası.

Konum

Roma, İtalya · © OpenStreetMap

Kaynaklar