Anatomik olarak modern Homo sapiens yaklaşık 300 bin yıl önce ortaya çıktı, ancak "davranışsal modernlik" — soyut düşünme, sembol kullanımı, kasıtlı süslenme, ölülerin tören edilmesi — arkeolojik kayıtta çok daha geç görünür. Önemli bir eşik yaklaşık 100–70 bin yıl önceye düşer ve birkaç farklı yerden çakışan kanıtlarla belirlenir.

Güney Afrika'daki Blombos Mağarası, yaklaşık 75 bin yıllık tabakalarında karelaj benzeri çizgilerle bilinçli olarak kazınmış aşı boyası parçaları içerir; aynı mağarada deniz salyangozu kabuklarından dizilmiş, taşımayla aşınmış küçük boncuklar bulundu. Cezayir'deki Cefelhamam (Grotte des Pigeons) ve Fas'taki Taforalt mağaralarında benzer kabuk boncuklar 80 bin yıl öncesine uzanır. İsrail'in Skhul ve Qafzeh mağaralarındaki yaklaşık 100 bin yıllık modern insan iskeletleri, anlamlı pozlarda yatırılmış ve yanlarına aşı boyası, deniz kabukları, hayvan parçaları konmuş halde gömülmüştür — kayıtta bilinen en eski kasıtlı cenaze davranışı.

Bu kanıtların hiçbiri tek başına yeterli değildir; birlikte bir bütün oluşturur. Sembolün önemi yalnızca güzelliğinde değildir: bir boncuk dizisi, bir vücudun belirli pozda gömülmesi, bir aşı boyasındaki desen — soyut bir şeyin başkasına anlatılmak için somutlaştırılmasıdır. Bu davranış kalıbı, sonraki bin yıllarda Afrika'dan dünyaya yayılan modern insanın yanında gidecek; mağara duvarlarına, taşa, mezarlara taşınacaktır.