yaklaşık 1 milyon yıl önce (tarihi tartışmalı) · Doğu ve Güney Afrika; sonradan Avrasya'ya yayılım
Ateşin denetimi
Homo erectus ile ilişkilendirilen ateşin düzenli denetimi, beslenme, sosyal yaşam ve coğrafi yayılım için belirleyici bir eşik oldu; en eski sağlam kanıtlar bir milyon yıl öncesine kadar uzanır.
Ateşin denetimi tek bir buluş değil, kademeli olarak yerleşen bir alışkanlıktır: önce doğal yangınların kullanımı, sonra kıvılcımın korunması, en sonunda ateşin istenildiğinde yakılması. Bu nedenle "ne zaman başladı" sorusunun tek bir cevabı yoktur.
En iyi belgelenmiş erken bulgu Güney Afrika'daki Wonderwerk Mağarası'ndan gelir: yaklaşık 1 milyon yıl önceye tarihlenen tabakalarda yanmış kemik parçacıkları ve kül kalıntıları, mağaranın içinde — yani doğal yangınla açıklanamayacak bir konumda — saptanmıştır. İsrail'deki Gesher Benot Ya'aqov'da 790 bin yıllık ocaklar, Çin'deki Zhoukoudian'da ise yaklaşık 400 bin yıllık daha kapsamlı kullanım izleri bulunur. Avrupa'da Schöningen'in 300 bin yıllık ahşap mızrakları, ateşin sertleştirme amacıyla da kullanıldığını düşündürür.
Ateşin etkileri çok yönlüdür: pişmiş besin daha kolay sindirilir; bu, daha küçük bağırsak ve daha büyük beyin için enerji bütçesi yaratır. Ateş yırtıcılara karşı koruma sağlar; geceyi etkin saatlere katar; dilin, hikâyenin ve toplumsal hafızanın olgunlaşacağı uzun gece toplantılarını mümkün kılar. Soğuk iklimlere uyumun ve Avrasya'ya yayılmanın çoğu, ateş olmadan düşünülemez.
Kaynaklar
- Microstratigraphic evidence of in situ fire in the Acheulean strata of Wonderwerk Cave — PNAS
- Control of fire by early humans — Encyclopaedia Britannica
- Catching Fire: How Cooking Made Us Human — Harvard University Press