Yaklaşık 12 bin yıl önce sona eren son buzul çağı, Yakın Doğu'da iklimi ısıttı ve yağışı arttırdı. Bugünün Türkiye, Suriye, İsrail, Ürdün, Irak ve İran coğrafyasını içine alan "Verimli Hilal"de bahar yağmurlarıyla kendiliğinden yetişen yabani buğday (einkorn, emmer), arpa, mercimek ve bezelye türleri bulunuyordu. Natufian gibi geç avcı-toplayıcı topluluklar bu bitkileri yoğun biçimde hasat ediyor, çakmaktaşı oraklarla biçiyor, taş havanlarda öğütüyordu — tarım gelmeden önce, tarımın altyapısı kuruluyordu.

Yaklaşık İÖ 10.000–8.500 arasında bir eşik aşıldı: insanlar artık toplamak yerine ekmeye, biçmeye, saklamaya, gelecek mevsime tohum ayırmaya başladı. Daha iri taneli, kabuğu kolay ayrılan varyantlar farkında olmadan seçildi; birkaç yüzyıl içinde bu özellikler genetik olarak sabitlendi. Aynı dönemde keçi, koyun ve sığır da evcilleştirildi.

Tarım tek bir merkezde başlamadı: Çin'de pirinç ve darı (İÖ 8.000'lerden itibaren), Yeni Gine'de taro, Mezoamerika'da mısır, And dağlarında patates birbirinden bağımsız olarak evcilleştirildi. Sonuçları küresel oldu: yerleşik hayat, daha kalabalık topluluklar, mülkiyet kavramı, hastalıkların yayılması, sosyal tabaka, vergi, devlet — uygarlık dediğimiz katmanlı yapının zemini bu eşikte atıldı. Aynı zamanda diyet daralması ve bulaşıcı hastalıkların artmasıyla erken çiftçilerin ortalama sağlığı, atalarına göre kötüleşti; bu paradoks tarihçiler arasında hâlâ tartışılır.