Selçuklular, Orta Asya bozkırından gelen Oğuz Türklerinin bir koluydu. 11. yüzyılın ilk yarısında İran üzerinde denetim kurdular; 1037 dolayları ve sonrasındaki kazanımlar bağımsız bir devletin kuruluşunu işaretler. Bağdat'taki Abbasi halifeliğiyle kurdukları ilişki, askeri gücü Türk hanedanında, dinî meşruiyeti halifede tutan bir denge yarattı.

Devletin etkisi yalnızca askeri değildi. Vezir Nizamülmülk'le anılan yönetim düzeni, vergi ve toprak sistemi ile medrese ağı, sonraki Türk-İslam devletlerine model oldu. Selçuklular aynı zamanda Anadolu'nun kapısını açtı: 1071'deki Malazgirt sonrası Türk nüfusun batıya yerleşmesi, bölgenin uzun vadeli demografik ve siyasi dönüşümünün başlangıcıdır — Anadolu Selçukluları ve sonraki beylikler bu sürecin devamıdır.

Hanedanın kuruluş tarihleri ve sınırları kaynaklarda farklı verilir; "Büyük Selçuklu" terimi, Anadolu'daki kol ile karışmaması için kullanılır. Devlet 12. yüzyılda parçalandı, ama kurduğu yönetim ve kültür gelenekleri çok daha uzun sürdü.