1071'deki Malazgirt zaferi Bizans'ın Anadolu'daki savunmasını çökertince, Türkmen boyları yarımadanın içlerine yayıldı. Selçuklu hanedanından Süleyman Şah, 1077 dolaylarında İznik'i (Nikaia) alarak Büyük Selçuklu'dan bağımsız bir devletin temelini attı. Bizanslılar bu Türklere 'Rum' (Roma toprağındaki) dediği için devlet tarihe Anadolu Selçukluları ya da Rum Sultanlığı olarak geçti.

Haçlı Seferleri İznik'i geri alınca başkent içeri, Konya'ya taşındı. 12. ve 13. yüzyıllarda devlet zirvesine ulaştı: Antalya ve Sinop limanları alınarak Anadolu Akdeniz ve Karadeniz ticaretine bağlandı; ülke baştan başa kervansaraylarla (han) donatıldı. Bu hanlar tüccarlara üç gün ücretsiz konaklama sağlayan, dönemine göre olağanüstü gelişmiş bir ticaret altyapısıydı.

Konya, çok-dinli ve çok-dilli bir başkent oldu. Selçuklu mimarisi taş işçiliği, anıtsal taçkapılar ve çini sanatında özgün bir dil geliştirdi; Karatay Medresesi'nin yıldız desenli kubbesi bunun simgelerindendir. Aynı kentte, Farsça yazan şair ve mutasavvıf Mevlânâ Celâleddin Rûmî yaşadı ve öldü (1273).

Devlet 1243'te Moğollara karşı Kösedağ'da yenildi ve giderek bir Moğol vasalı haline geldi; 14. yüzyıl başında dağıldı. Ardından doğan beyliklerden biri — Osmanlı — onun kurumsal ve kültürel mirası üzerine yükselecekti.