1994'te Klaus Schmidt'in kazıları başlatmasıyla yeniden gün ışığına çıkan Göbeklitepe, arkeoloji tarihindeki en sarsıcı keşiflerden biridir. Onlarca yıl sıradan bir tepe sanılan alan, kazılar ilerledikçe T biçimli dev kireçtaşı sütunlarla süslü dairesel yapı komplekslerine dönüştü.

Yapının asıl şok edici yanı inşacılarıdır: Göbeklitepe'yi yapanlar henüz tarım yapmıyor, hayvan evcilleştirmemişti. Avcı-toplayıcı topluluklar, koordineli bir şekilde, tonlarca ağırlıkta kireçtaşını elle taşıyıp dikti. Bu durum, karmaşık sosyal organizasyonun ve sembolik düşüncenin tarımdan çok önce var olduğunu — hatta belki tarımı tetiklemiş olabileceğini — düşündürmektedir.

Sütunlar üzerinde tilki, yılan, yaban domuzu, akbaba ve insan benzeri figürler kabartma olarak işlenmiş. Bu semboller dönemin inanç dünyasına açılan nadir bir penceredir — ama yapının tam işlevi (tapınak, mezar, tören alanı, toplantı yeri) hâlâ tartışılmaktadır.

Göbeklitepe 2018'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı ve insanlık tarihinin başlangıç noktalarını yeniden düşünmemize neden olmaya devam ediyor.