Olmekler, bugünkü Veracruz ve Tabasco eyaletlerinin nemli, ırmaklarla yarılmış ovalarında İÖ 1500 civarında belirginleşti ve İÖ 400 dolaylarında etkisini yitirdi. İlk büyük merkezleri San Lorenzo Tenochtitlán İÖ 1200'de zirvedeydi; merkez İÖ 900'de gerileyince Olmek hayatı La Venta'ya kaydı ve oradan da yaklaşık dört yüzyıl sonra çekildi.

Olmek uygarlığı için 'ana kültür' deyimi tartışmalıdır — sonraki Maya, Zapotek, Teotihuacan ve Aztek uygarlıklarının bütün özelliklerinin doğrudan Olmek kökenli olduğu anlamına gelmez. Ancak Mezoamerika'nın paylaşılan unsurlarının çoğunun arkeolojik olarak ilk olarak Olmek bağlamında belgelenmesi bir gerçektir: ritüel top oyunu, jaguar-tanrı motifi, yazıya doğru ilk adımlar (Cascajal Tableti), uzun sayma takvimi sayısal temeli, ve maya kakaosu kullanımı.

Olmek sanatının imzası, on yedisi günümüze ulaşan dev bazalt baş heykelleridir. En büyüğü üç metreyi aşar, ağırlığı yirmi beş tonu bulur. Yüzler bireyleştirilmiştir; her başlık farklıdır; her birinin gerçek bir hükümdar portresi olduğu düşünülür. Taş, ocaklardan San Lorenzo'ya yaklaşık 90 kilometre — büyük bir bölümü nehir taşımacılığıyla — sürüklenmiş olmalıdır. Tekerleğin Mezoamerika'da olmadığı bir bağlamda, bu lojistik başlı başına bir merkezi otorite kanıtıdır.

Olmekler yazılı bir tarih bırakmadı; bildiklerimizin çoğu kazılardan ve daha sonraki Mezoamerika kültürlerinin onlardan ödünç aldığı motiflerden okunur. Buna rağmen, Eski Dünya'nın Tunç Çağı'yla aynı yüzyıllarda Yeni Dünya'nın tek kurumsal merkezi olarak varlık gösterirler.