1271 — Venedik'ten Doğu'ya yola çıkış · Venedik'ten Kubilay Han'ın sarayına (Şangdu / Hanbalık)
Marco Polo'nun Doğu yolculuğu
1271'de on yedi yaşındaki Marco Polo, babası Niccolò ve amcası Maffeo ile Venedik'ten ayrılıp Kubilay Han'ın Çin sarayına ulaştı. Yirmi dört yıl süren bu yolculuğun derlemesi 'Il Milione', Avrupa'nın Asya algısını köklü biçimde dönüştürdü.
13. yüzyılın ikinci yarısında Avrasya, Cengiz Han'ın kurduğu ve halefleri tarafından genişletilen Moğol İmparatorluğu'nun sağladığı bir kara güvenliği — 'Pax Mongolica' — altındaydı. İpek Yolu yeniden işliyor, tüccarlar Akdeniz'den Pasifik'e tek bir siyasi koridor boyunca hareket edebiliyordu. Venedikli bir tüccar ailesi olan Polo'lar bu koridoru kullanan ilk Avrupalılar değildi; ama yazdıkları kitap nedeniyle en bilinenleri oldular.
Niccolò ve Maffeo Polo daha önce Kubilay Han'la görüşmüş ve bir mektupla geri dönmüşlerdi. 1271'de bu kez genç Marco'yu yanlarına alarak yola çıktılar. Anadolu, İran, Pamir Yaylası ve Taklamakan Çölü üzerinden Kubilay'ın yazlık başkenti Şangdu'ya (Xanadu) ulaştılar. Marco'nun anlatımına göre Kubilay onu sarayında tuttu, çeşitli görevlerde kullandı; aile Çin'de ve çevre bölgelerde yaklaşık on yedi yıl kaldı. Dönüş, deniz yoluyla — bir Moğol prensesine eşlik ederek Sumatra ve Hindistan üzerinden — 1295'te Venedik'e oldu.
Kitap, Marco Polo'nun 1298'de Cenova hapishanesinde tanıştığı Pisalı romans yazarı Rustichello tarafından eski Fransızcayla derlendi. 'Il Milione' ya da 'Devisement du monde' adıyla yayılan eser, Çin'in kâğıt parası, posta sistemi, kömür kullanımı, milyonluk şehirleri, Hint Okyanusu adaları gibi Avrupa için sıra dışı bilgileri yaydı. İki yüzyıl sonra Kristof Kolomb, kendi nüshasının kenarlarına notlar düşmüş halde Atlantik'e açılacaktı; Polo'nun Doğu'su, Avrupa'nın coğrafi hayal gücünün bir parçasıydı.
Bu yolculuğun tarihsel doğruluğu uzun süredir tartışılır. Moğol ve Çin kayıtlarında 'Marco Polo' adı geçmez; Marco bazı belirgin Çin ögelerinden (çay, Çin Seddi, ayak bağlama) söz etmez. Bir grup tarihçi, kitabın büyük bölümünün Polo'nun ikinci elden duyduklarına dayanabileceğini ileri sürer. Buna karşılık, kitapta yer alan yer adlarının, mesafelerin, vergi düzenlemelerinin ve Yuan saray ayrıntılarının çoğu bağımsız kaynaklarca doğrulanmıştır. Bugün hâkim görüş, Marco Polo'nun gerçekten Doğu'ya gittiği ama anlatımının abartı, edebî süs ve duyumlarla harmanlandığı yönündedir.
Galeri
Konum
Venedik'ten Kubilay Han'ın sarayına (Şangdu / Hanbalık) · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Marco Polo — Encyclopaedia Britannica — Britannica
- Marco Polo and his Travels — Silk Road Foundation — Silk Road Foundation
- Did Marco Polo go to China? — Frances Wood (1995, Secker & Warburg) and rebuttals by Igor de Rachewiltz — Australian National University — Open Research