EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Froissart Vekayinamesi'nin 15. yüzyıl elyazmasından Crécy Muharebesi (1346): uzun yayın menzili ve atış hızı, Avrupa'nın zırhlı süvari kültünü ilk kez ciddi biçimde sarstı.Public domain

1337–1453 · Fransa ve İngiltere

Yüz Yıl Savaşları: şövalye çağının sonu

Paylaş

İngiltere ve Fransa kralları arasında bir asırdan uzun süren hanedan ve toprak kavgası; uzun yay, top ve profesyonel piyadeyle şövalye savaşının üstünlüğünü kırdı, Fransa'nın siyasi birliğini hızlandırdı.

1328'de Fransız Capet hanedanının doğrudan hattı söndüğünde, İngiltere kralı III. Edward annesi üzerinden Fransız tahtı üzerinde hak iddia etti. Valois ailesi tahta geçti; ancak meselenin asıl çekirdeği iki taraf arasındaki yüzyıllık feodal bağlardı — özellikle İngiltere krallarının Fransa'da Gaskonya ve Akitanya gibi geniş topraklara sahip olması ve buna karşılık Fransa kralına vasal sayılması. 1337'de Philippe VI Akitanya'ya el koyduğunu ilan etti, Edward da krallık iddiasını yeniledi; tarihçilerin sonradan 'Yüz Yıl Savaşları' diye adlandıracağı kesintili çatışmalar zinciri böyle başladı.

Savaşların askeri yüzü, geleneksel Avrupa düzenini sarsacak ölçüde değişti. Crécy'de (1346) İngiliz uzun yaycıları Fransız ağır süvarisini bozguna uğrattı; Poitiers'de (1356) Fransa kralı II. Jean esir alındı; Agincourt (1415) yine çamurda kalan zırhlı şövalyelerin yaylar karşısında çaresizliğini gösterdi. 14. yüzyıl sonundan itibaren top ve barut, sur kuşatmasının dengesini değiştirmeye başladı. Kara Veba (1347'den itibaren) iki tarafın da nüfusunu ve maliyesini sarstığı için savaş, kısa fetihlerden çok uzun çürümeler dizisine dönüştü. Bu süreçte vurucu güç giderek profesyonel ücretli askerlere kaydı — şövalye sınıfının askeri tekeli sona eriyordu.

1429'da Orléans kuşatmasını kıran ve VII. Charles'ı Reims'te taç giydiren Jeanne d'Arc, Fransız direnişine sembolik bir eksen kazandırdı; 1431'de İngiliz tarafının kontrolündeki bir kilise mahkemesince yakıldı. Tarihçi olarak Jeanne'ı değerlendirirken hagiografya ile belge ayrımı önemlidir: yargılama tutanakları ve 1456'da yapılan iade-i itibar duruşması iyi belgelenmiştir, fakat ona atfedilen mucizevi anlatıların büyük kısmı sonraki yüzyılların kurgusudur. 1453'te Castillon'da Fransa son büyük İngiliz ordusunu yendi; İngiltere kıtadaki neredeyse tüm topraklarını kaybetti, yalnızca Calais elinde kaldı (o da 1558'e kadar).

Savaşın kalıcı sonucu sınır çizimlerinden öteydi. Fransa'da kral, sürekli vergi ve daimi ordu üzerinde merkezi denetim kurdu; krallık kimliği yavaş yavaş etnik-dilsel bir 'millet' duygusuna doğru evrildi. İngiltere kıtadan çekildi ve iç çekişme olan Gül Savaşlarına döndü. Geniş ölçekte Yüz Yıl Savaşları, Avrupa'da feodal-şövalye düzeninin askeri ve siyasi olarak sona erip merkezi monarşi-barut-piyade üçlüsünün ön plana çıkmasının uzun perdesidir.

Galeri

Konum

Fransa ve İngiltere · OpenStreetMap →

Kaynaklar