EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Tournai'de veba ölülerinin gömülüşünü gösteren çağdaş minyatür: tabutların sıralı ve düzenli oluşu, ölüm ölçeğinin gündelik bir işe dönüştüğünü sezdirir.Public domain

1347–1351 · Avrasya ve Kuzey Afrika

Kara Veba

Paylaş

Birkaç yıl içinde Avrasya ve Kuzey Afrika'da nüfusun büyük bölümünü yok eden salgın, toplum ve ekonomiyi kökten sarstı.

14. yüzyılın ortasında bir salgın, ticaret yollarını izleyerek Orta Asya'dan Yakındoğu, Kuzey Afrika ve Avrupa'ya yayıldı. 1347–1351 arasındaki birkaç yıl içinde Avrupa nüfusunun tahminen üçte biriyle yarısı arasında bir bölümünün öldüğü düşünülür; oranlar bölgeye göre büyük değişir ve sayılar yaklaşıktır. Hastalığın etkeni günümüzde bir bakteriye bağlanır, ancak yayılma mekanizmasının ayrıntıları hâlâ tartışılır.

Ölçeği onu yalnızca bir sağlık olayı olmaktan çıkardı. İşgücünün ani daralması ücretleri ve toprak ilişkilerini değiştirdi; bazı bölgelerde köylülerin pazarlık gücü arttı, kurulu düzenler sarsıldı. Salgın ayrıca toplumsal gerilimi tırmandırdı: azınlıkların suçlanması ve şiddet, krizin karanlık sonuçlarından biriydi. Dinsel, sanatsal ve tıbbi düşünce uzun süre bu deneyimin gölgesinde kaldı.

Kara Veba, biyolojik bir olayın tarihsel bir kırılma yaratabileceğinin en açık örneklerindendir: hiçbir ordu ya da hükümdar değil, görünmez bir etken kıta ölçeğinde toplumsal yapıyı yeniden biçimlendirdi.

Kaynaklar