Hansa, tek bir kuruluş tarihi olan bir devlet değildir; on üçüncü yüzyıldan itibaren peyderpey örülmüş bir tüccarlar ve şehirler ağıdır. 1241'de Lübeck ile Hamburg arasındaki karşılıklı koruma anlaşması, Baltık tuzu ile Kuzey Denizi balığını birbirine bağlayan kara koridorunu güvenceye aldı; bu çekirdek hızla genişledi. Düsseldorf, Bremen, Danzig (Gdańsk), Riga, Reval (Tallinn), Visby gibi şehirler birbiri ardına ağa eklendi. 1356'da Lübeck'te toplanan ilk genel diyet (Hansetag) yapı için somut bir andıdır: artık bireysel tüccar loncalarının değil, şehirlerin ortaklığından söz edilebilir.

Hansa'nın ekonomik gücü, dönemin coğrafyasıyla yakından bağlıydı. Baltık'ta tahıl, kereste, kürk, balmumu, reçine; Bergen'de balık (özellikle kurutulmuş morina); Novgorod'da Rus kürkü; Flandre ve İngiltere'de yün ve dokuma kumaşlar; Lüneburg'da tuz — bu malları taşıyan asıl araç, yüksek bordalı, geniş ambarlı *kog* gemisiydi. Kog, az adamla çok yük taşıyan rüzgâr verimli bir tasarımdı ve Kuzey Avrupa deniz ticaretine onlarca yıl damgasını vurdu. Yabancı şehirlerdeki Hansa 'kontor'ları — Londra'daki Steelyard, Brugge, Bergen ve Novgorod'daki dört büyük kontor — kapalı tüccar koloniler gibi işledi; ortak ambar, ortak hukuk, ortak disiplin.

Bu ağ siyasi olarak da örgütlüydü. Hansa, 1361–1370 arasında Danimarka kralı IV. Valdemar ile yaptığı savaşı kazanarak Stralsund Antlaşması'nı (1370) imzaladı ve Sound Boğazı geçişinde imtiyazlar elde etti — bir tüccar konfederasyonunun bir krallığa diz çöktürmesi, döneminde olağanüstü bir olaydı. Yine de Hansa hiç tek bir bayrağa, sürekli ordusuna ya da ortak vergisine sahip olmadı; karar yalnızca dönemsel Hansetag toplantılarında alınır, üye şehirler isterse uymayabilirdi. Bu yapı esneklikti, ama aynı zamanda kalıcı zayıflıktı.

16. yüzyılda iki büyük değişim Hansa'nın zeminini kaydırdı: bir yanda merkezi ulusal devletler (Danimarka, İsveç, İngiltere, Hollanda Cumhuriyeti, Rusya) tüccar kentlerin özerk dış politikasını tahammül edilmez bulmaya başladı; diğer yanda Atlantik ticareti — şeker, gümüş, Hint Okyanusu baharatı — ekonominin ağırlık merkezini Akdeniz ve Kuzey Denizi arasındaki Lizbon, Sevilla, Anvers ve Amsterdam'a kaydırdı. Hansa giderek üye kaybetti; son Hansetag 1669'da toplandı, sonrasında yalnızca Lübeck, Hamburg ve Bremen şeref unvanını sürdürdü. Hansa'nın asıl mirası bir imparatorluk değil bir model oldu: kentlerin, devlet olmadan, sözleşmeyle kıtasal düzeyde nasıl iş yapabileceğinin tarihte ilk büyük ölçekli örneği.