yaklaşık 13,8 milyar yıl önce · Gözlemlenebilir evren
Büyük Patlama: zamanın başlangıcı
Bilinen evren yaklaşık 13,8 milyar yıl önce son derece sıcak ve yoğun bir durumdan genişlemeye başladı; zaman, mekân ve madde bu noktadan itibaren anlamlıdır.
Büyük Patlama, evrenin bir noktada "patladığı" bir olaydan çok, mekânın kendisinin her yerde aynı anda genişlemeye başlamasıdır. İlk saniyenin kesirlerinde temel kuvvetler ayrıştı, madde-karşı madde dengesizliği bugünkü maddeyi geride bıraktı. Yaklaşık 380 bin yıl sonra evren ışığın serbestçe yayılabileceği kadar soğudu; o ilk ışık bugün her yönden gelen kozmik mikrodalga arka plan ışıması olarak hâlâ ölçülebiliyor.
Bu modelin temel kanıtları gözleme dayanır: galaksilerin bizden uzaklaşma hızı (Hubble-Lemaître ilişkisi), hafif elementlerin evrendeki bolluk oranları ve arka plan ışımasının olağanüstü düzgünlüğü. Model, evrenin "neden" başladığını ya da öncesinde ne olduğunu söylemez; bunlar fizik ve felsefenin açık sorularıdır. Bilinen en eski an, ışımanın bize taşıdığı bilgiyle sınırlıdır.
Büyük Patlama Eon'un sıfır noktasıdır: bu zaman çizgisindeki her olay, bu genişlemenin içinde gerçekleşir.
Kaynaklar
- WMAP — Wilkinson Microwave Anisotropy Probe — NASA Goddard Space Flight Center
- Planck and the cosmic microwave background — European Space Agency
- Big Bang — Encyclopaedia Britannica