Yahudilik tek bir kuruluş anına bağlanamaz; binlerce yıl içinde, çeşitli yerel kült ve geleneklerin tek-tanrılı bir çerçevede kademeli olarak birleşmesiyle oluştu. Tora'da anlatılan İbrahim'in çağı geleneksel olarak İÖ 2. binyılın ortalarına yerleştirilir; akademik tarihçilik bu anlatıların sonraki yüzyıllarda derlenip yazıldığını gösterir.

Bilinen kanıtlara göre, Demir Çağı boyunca Yahuda krallığında çok-tanrılı kültler yan yana var oldu. Yahve'nin tek tanrı olarak öne çıkışı, özellikle Babil sürgününden (İÖ 6. yy) sonraki yeniden yapılanma döneminde belirginleşti. Sürgün, tapınak ve toprak olmadan kimliğin nasıl korunacağı sorusunu ortaya çıkardı; kutsal metin etrafında örgütlenen bir topluluk modeli bu süreçte şekillendi.

Yahudilik, hem dinler tarihinin akışında — sonraki iki büyük dini doğrudan etkileyerek — hem de hukuk, ahlak ve takvim üzerinden geniş bir kültürel iz bıraktı. Etik tek-tanrıcılık, ahdi anlayış ve metin merkezli ibadet bu geleneğin özgün katkılarıdır.