16. yüzyılın başında Latin Kilisesi, Avrupa'nın yalnızca dinî değil ekonomik ve siyasal hayatının da merkezindeydi. Aziz Petrus Bazilikası'nın yeniden inşası için satılan endüljanslar — ölmüş yakınların 'arafta kalma süresini' azalttığı iddia edilen belgeler — Almanya'daki Dominiken vaiz Johann Tetzel'in çarpıcı pazarlamasıyla bir skandala dönüştü. Augustinusçu rahip ve Wittenberg Üniversitesi'nde ilahiyat profesörü Martin Luther, 31 Ekim 1517'de bu uygulamayı 95 maddede sorguladığı Latince tezlerini Mainz başpiskoposuna gönderdi. Tezleri Schlosskirche'nin kapısına çiviledi anlatısı geç bir yüzyılda eklenmiştir ve tarihçiler arasında hâlâ tartışılır.

Gutenberg'in yaklaşık 1440'ta kurduğu hareketli matbaa, bu noktada Reform'un katalizörüne dönüştü. 95 Tez bir akademik elyazmasıydı; ama Almancaya çevrilip basıldıktan sonra haftalar içinde imparatorluğun her yerine ulaştı. Luther'in sonraki yazıları — 'Hristiyan Bir İnsanın Özgürlüğü', 'Alman Ulusunun Hristiyan Soylularına' — yüz binlerce kopya satarak ilk gerçek 'medya kampanyası' örneğini oluşturdu. 1521'de Worms Diyeti önünde inançlarını geri almayı reddeden Luther, İmparator V. Karl tarafından kanun dışı ilan edildi; Saksonya Prensi Bilge Friedrich'in koruması altında Kutsal Kitap'ı Almancaya çevirdi. Zürih'te Huldrych Zwingli, Cenevre'de Jean Calvin reformu kendi yollarından sürdürdü; 'sola scriptura' (yalnız Kutsal Kitap) ve 'sola fide' (yalnız iman) ilkeleri farklı kollarda ortak çatı oldu.

Reform'un sonuçları yalnızca dinî değildi. Almanca konuşan toprakların prensleri, mezhep tercihlerini siyasal bağımsızlık aracına dönüştürdü; 1555 Augsburg Barışı 'cuius regio, eius religio' (hangi bölge, o bölgenin dini) ilkesini kabul etti. Halkın kendi dilinde okuyabilmesi okur-yazarlığı artırdı, kitap pazarını büyüttü ve papalık otoritesinin yerine geçecek yerel kilise yapılarının kurulmasına yol açtı. Ama mezhep ayrılığı aynı zamanda yıkıcı bir savaş döngüsünü başlattı — sonraki yüz yıl içinde Avrupa, Otuz Yıl Savaşları'na kadar uzanan din savaşlarıyla parçalanacaktı.

Reform'un asıl uzun vadeli mirası, tek bir kurumsal otoritenin Hristiyan inancını tanımlama hakkına son verilmesidir. Bu, Avrupa'da 'bireysel vicdan' kavramının ve sonradan sekülerleşmenin, anayasal sınırlandırmaların ve farklı inançların aynı toprakta birlikte yaşaması için gerekli kuramsal araçların temellerini attı. Westfalya Antlaşmaları (1648) ve Aydınlanma'nın hoşgörü tartışmaları doğrudan bu kırılmanın ardılıdır. 1517 bir kapıya çakılmış kâğıt değildi; Avrupa'nın tek-otoriteli dünya görüşünden çıkışının başlangıç tarihiydi.