EONpedia

Başlangıçtan bugüne.

Aletin büyüklüğü doğruluk içindir: yarıçap arttıkça derecelerin arasındaki mesafe açılır ve daha ince okuma yapılabilir. Teleskopsuz astronomide hassasiyet, ölçekle satın alınırdı.

Görsel: Tycho BrahePublic domainkaynak sayfasıdeğiştirildi

1572 · Hven Adası, Danimarka

Tycho'nun yeni yıldızı: değişmez göğün çatlaması

Paylaş

Kasiopeya'da beliren yeni yıldızın paralaks göstermemesi, onun Ay'dan uzakta olduğunu kanıtladı. Aristoteles'in bozulmaz gökküreleri, tek bir ölçümle sarsıldı.

Aristotelesçi kozmolojiye göre Ay'ın üstündeki bölge değişmezdi: yıldızlar ne doğar ne ölür, yalnızca döner. Değişim, kuyruklu yıldızlar dahil, atmosferik bir olay sayılırdı. Kasım 1572'de Kasiopeya takımyıldızında Venüs kadar parlak yeni bir yıldız belirdiğinde, bu çerçeve doğrudan sınandı.

Genç Danimarkalı asilzade Tycho Brahe'nin katkısı, cismi görmesi değil ölçmesidir. Eğer yeni yıldız atmosferde ya da Ay'ın altındaysa, gece boyunca gözlemcinin konumu değiştikçe komşu yıldızlara göre kayması gerekirdi — yani paralaks göstermeliydi. Tycho, kendi yaptığı büyük ölçekli aletlerle aylarca ölçüm yaptı ve hiçbir kayma bulamadı. Sonuç kaçınılmazdı: cisim sabit yıldızlar bölgesindeydi ve gökyüzü değişiyordu. Bugün bu olayın bir süpernova (SN 1572) olduğunu biliyoruz.

Tycho'nun asıl mirası bu tek gözlemden büyüktür: Danimarka kralının verdiği adada kurduğu Uraniborg, teleskop öncesi çağın en donanımlı gözlemevi oldu ve yirmi yıl boyunca sistematik, yüksek doğrulukta ölçüm üretti — gezegen konumlarında yay dakikasının altında hassasiyet. Kendi kozmolojik modeli uzlaşmacıydı (gezegenler Güneş'in, Güneş de Dünya'nın çevresinde dönüyordu) ve tutmadı; ama verileri, ölümünden sonra asistanı Johannes Kepler'in eline geçti. Kepler'in eliptik yörünge yasaları, tam da bu ölçümlerin dairesel yörüngeyle uyuşmamasından çıktı. Modern astronominin kuramdan önce veriye dayanma alışkanlığı Uraniborg'da kuruldu.

Konum

Hven Adası, Danimarka · © OpenStreetMap

Kaynaklar