Barok'un kökeni, 1545–1563 Trent Konsili'nin Karşı-Reform kararlarına dayanır. Konsil, Protestan eleştirisi karşısında Katolik Kilisesi'nin görsel sanatı bir öğretim ve duygulanma aracı olarak yeniden tanımlamasını istedi: sanat anlaşılır, duyguya seslenen ve teolojik olarak doğru olmalıydı. 1600 dolayında Roma'da Caravaggio bu çağrıyı radikal bir biçimde karşıladı. San Luigi dei Francesi'deki *Aziz Matta'nın Çağrılışı* (1599–1600) sahnesinde, bir vergi tahsildarının üzerine düşen tek bir ışık huzmesi olağan bir mekânı kutsal bir ana çevirir. Karanlık ile keskin ışığın çarpışması — tenebrismo — bir kuşak içinde Utrecht'ten Sevilla'ya, Napoli'den Amsterdam'a uzanan bir ortak dile dönüştü.

İtkinin ikinci kaynağı saraydı. 17. yüzyıl Avrupası, gücün giderek tek bir hükümdarda toplandığı, vergiyi ve şiddeti merkezîleştiren mutlakiyetçi devletlerin yüzyılıdır. Bu devletler kendilerini yalnızca ordu ve maliyeyle değil, gösteriyle de var ettiler: opera, bale, anıtsal mimari, portre. Roma'da Gian Lorenzo Bernini 1656–1667 arasında Aziz Petrus Bazilikası'nın önüne, ziyaretçiyi 'Kilise'nin kollarına alan' devasa elips şeklindeki kolonadı kondurdu — papa devletinin görsel teolojisi. Fransa'da XIV. Louis, 1660'lardan itibaren Versailles'i bir köy malikânesinden Avrupa'nın en büyük saray-kentine dönüştürdü; Le Brun'ün 1684'te tamamladığı Aynalı Galeri, mum ışığını ve dış bahçeyi sonsuza dek tekrarlayan bir güneş kralı imgesidir. Felemenk'in cumhuriyetçi, Protestan ve tüccar dünyasında ise Rembrandt aynı ışık dilini başka bir işe koştu: kahramanlık tablosu yerine, kendi yüzünü onlarca kez ışığa tuttu — bireyin iç yaşamı.

Müzikte dönüşüm en az görsel sanatlardakiler kadar köklüdür. Claudio Monteverdi 1600 dolayında ses ile çalgıyı dramatik bir gerilim içinde birleştirdi; *L'Orfeo* (1607) çoğu müzik tarihçisi için ilk olgun opera sayılır. Yüzyıl boyunca tonal armoni — eve dönen bir merkezî tonalite — yerleşik biçim olarak kuruldu, bas continuo doğdu, sonra konçerto ve füg gibi büyük türler olgunlaştı. Bach 1685–1750 arasında bu dilin neredeyse her olanağını sistematik biçimde kullandı; ölümü, çoğu tarih yazımında Barok'un sonu olarak işaretlenir. Bu arada Newton'un (1687) düzenli kozmosunun, Descartes'in geometrik aklının ve Bach'ın matematiksel kontrpuanının aynı yüzyıla ait olması rastlantı değildir: hepsi sınırsız ama yönetilebilir bir düzen arayışıdır.

Barok'u 'aşırı süslemeli' diye azaltmak bugün eleştirilen bir miras. Hareketin asıl katkısı bir tutumdur: sanatın izleyiciyi yalnızca temsille değil, doğrudan duygulanımla sarsma hakkı. Dramaturji, sahne ışığı, kitlesel mekân tasarımı, konser salonu retorikleri — modern sergi ve performans kültürünün araçlarının büyük kısmı Barok yüzyılda denendi. Mirasın siyasi yüzü daha gölgelidir: aynı dönem Atlantik köle ticaretinin endüstriyelleşmesine ve Avrupa sömürge imparatorluklarının kuruluşuna denk gelir; Versailles'in ışığı, plantasyon emeği üzerinde inşa edilmiş bir ekonominin de ışığıdır. Barok'u, çağın bu çelişkili görkemini en yüksek sesle dile getiren biçim olarak okumak yerinde olur.