Görsel: Frans GeffelsPublic domainkaynak sayfası ↗değiştirildi
12 Eylül 1683 · Viyana, Avusturya
İkinci Viyana Kuşatması: genişlemenin sonu
İki aylık kuşatmanın ardından gelen Lehistan-Habsburg ordusu Osmanlı kuvvetlerini Kahlenberg yamaçlarında bozguna uğrattı. Bu tarihten sonra Osmanlı sınırı üç yüz yıl boyunca daraldı.
Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın 1683 yazında Viyana önlerine getirdiği ordu, şehri Temmuz ortasından itibaren kuşattı. Osmanlı kuşatma tekniği lağım kazıp surları içeriden patlatmaya dayanıyordu ve Eylül başında surlarda gedik açılmıştı. Ancak kuşatma ordusu, arkadan gelebilecek bir yardım kuvvetine karşı yeterince tahkim edilmemişti. 12 Eylül'de Lehistan Kralı Jan III Sobieski komutasındaki birleşik ordu Kahlenberg tepelerinden indi; günün sonunda Osmanlı ordusu ağırlıklarını bırakarak çekildi. Kara Mustafa Paşa aynı yıl Belgrad'da idam edildi.
Bozgunun asıl önemi tek bir savaşta değil, ardından gelen zincirdedir. Papa'nın çağrısıyla kurulan Kutsal İttifak, on altı yıl süren bir savaşla Macaristan'ın tamamını aldı. 1699'da imzalanan Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin ilk kez masada toprak kaybettiği anlaşmadır — o güne dek antlaşmalar fetihleri tescil ederdi. Devletin kendi konumunu 'genişleyen' değil 'savunan' bir güç olarak görmeye başlaması bu dönemde olur; 18. yüzyıl boyunca süren askeri ıslahat girişimlerinin arka planında bu kavrayış değişikliği vardır.
1683, Avrupa siyasi hafızasında da güçlü bir yer tutar ve bugün hâlâ, tarihsel bağlamından koparılarak kültürel çatışma anlatılarında kullanılır. Oysa savaşın kendisi bir din savaşından çok bir güç dengesi savaşıydı: Fransa Kralı XIV. Louis, Habsburglara karşı Osmanlı ilerleyişini fiilen destekliyor, ittifaklar mezhep sınırlarını düzenli olarak aşıyordu.
Galeri
Görsel: Pierre-Denis MartinPublic domain
Konum
Viyana, Avusturya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Siege of Vienna — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica
- Treaty of Karlowitz (1699) — Ottoman diplomacy and territorial loss — Cambridge University Press
- Caroline Finkel, Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300–1923 — Basic Books