4 Temmuz 1776 · Philadelphia, Pennsylvania
Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi
4 Temmuz 1776'da Philadelphia'da 13 koloninin temsilcileri Britanya'dan ayrılışlarını ilan etti. Jefferson'ın kaleme aldığı bildirge, Locke'tan miras doğal haklar dilini siyasal bir kuruluşun temeline yerleştirdi — köleliği koruyan çelişkisiyle birlikte.
1763'te Yedi Yıl Savaşı'nın bitişiyle Britanya, Kuzey Amerika'daki kolonilerinden savaş borcunu telafi etmek üzere yeni vergiler talep etmeye başladı: Damga Yasası (1765), Townshend Yasaları (1767), Çay Yasası (1773). Koloniler, kendi meclislerinde temsil edilmedikleri bir parlamentonun vergi koymasına itiraz etti — 'temsil olmadan vergi olmaz' sloganı bu dönemden kalır. 1773 Boston Çay Partisi ve 1775 Lexington-Concord çatışmaları işi silahlı isyana çevirdi. Philadelphia'da toplanan İkinci Kıta Kongresi, Haziran 1776'da küçük bir komiteyi — Jefferson, Franklin, Adams, Sherman, Livingston — bir bildirge taslağı hazırlamakla görevlendirdi.
4 Temmuz 1776'da kabul edilen metin iki katmandan oluşur. Önsöz, John Locke'un Hükümet Üzerine İkinci İnceleme'sinden gelen bir argümandır: 'tüm insanlar eşit yaratılmıştır', yaşam-özgürlük-mutluluk arayışı gibi devredilemez hakları vardır, hükümetler bu hakları korumak için kurulur, korumadıkları zaman halkın onları değiştirme hakkı doğar. Belgenin geri kalanı III. George'a karşı 27 maddelik bir suçlama listesidir. 1781'de Yorktown'da Britanya ordusunun teslim olmasıyla savaş fiilen kazanıldı; 1783 Paris Antlaşması bağımsızlığı uluslararası alanda tescil etti; 1787-1789 arasında yazılan ve onaylanan ABD Anayasası, modern anlamda ilk yazılı anayasal cumhuriyeti kurdu.
Bildirgenin çelişkisi başlangıçtan beri görünürdür. 'Tüm insanlar eşit yaratılmıştır' yazan Jefferson, kendi yaşamı boyunca yüzlerce köle sahibi oldu; metnin kabulü sırasında 13 kolonide yaklaşık yarım milyon Afrikalı köleleştirilmişti; yerli halklar 'merhametsiz vahşiler' olarak adlandırıldı. Bu çelişki Amerikan tarihinin sonraki iki yüz elli yılını tanımladı: 1861-65 İç Savaşı, 1960'lar yurttaş hakları hareketi ve bugünkü tartışmalar hep bu açık çekle hesaplaşmadır. Frederick Douglass'ın 1852'deki ünlü 'Köle için 4 Temmuz nedir?' konuşması bu hesaplaşmanın klasik metnidir.
Global etki olağanüstüydü. Bildirge, halk egemenliğini ve doğal hakları somut bir devlet kuruluşuna bağlayan ilk modern belge olarak Fransız Devrimi'nin (1789), Latin Amerika bağımsızlık savaşlarının ve 20. yüzyıl sömürgecilik karşıtı hareketlerinin sözcük dağarına model oldu. 1948 İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin önsözü, Jefferson'ın cümle yapısının doğrudan torunudur. Amerikan Devrimi böylece Aydınlanma'nın siyasal laboratuvarı — hem ideallerinin hem boşluklarının test edildiği yer — oldu.
Galeri
Konum
Philadelphia, Pennsylvania · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Declaration of Independence — Encyclopaedia Britannica
- The Declaration of Independence: A Transcription — U.S. National Archives
- The Cambridge Companion to the American Revolution — Cambridge University Press