1789 · Paris ve Fransa
Fransız Devrimi
1789'da başlayan Fransız Devrimi, mutlak monarşiyi yıktı, 'İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi'ni yayımladı ve modern siyasetin temel kavramlarını — yurttaşlık, halk egemenliği, eşitlik — kıtaya yaydı.
Devrim, bir dizi nedenin çakışmasıyla patladı: kraliyetin borç yığını, kötü hasatlar, ayrıcalıklı sınıfların vergiden muafiyeti, Aydınlanma'nın 'doğal haklar' söylemi ve Amerikan bağımsızlığının yarattığı örnek. Mayıs 1789'da yüz yıldan fazla zamandır toplanmayan Etats-Généraux toplandı; Üçüncü Sınıf temsilcileri kısa sürede bağımsız bir 'Ulusal Meclis' ilan etti. 14 Temmuz 1789'da Paris halkı Bastille kalesini bastı — sembolik anı belirleyen olay buydu.
Sonraki yıllar bir kasırga gibi geçti: Ağustos 1789'da feodal ayrıcalıklar kaldırıldı ve İnsan Hakları Bildirgesi yayımlandı, 1791'de bir anayasa hazırlandı, 1792'de monarşi yıkıldı ve Birinci Cumhuriyet ilan edildi, 1793'te kral XVI. Louis idam edildi. 1793-94 'Terör Dönemi' devrimin kendi yarattığı kurumları içeriden parçaladı. 1799'da Napolyon Bonaparte bir darbeyle iktidarı aldı; bu, devrimin askerî bir imparatorluğa dönüşmesinin başlangıcıydı.
Fransız Devrimi'nin küresel etkisi olağanüstüdür. Yurttaşlık fikri, halk egemenliği, sekülerlik, anayasacılık, parlamenter temsilcilik — bunların hepsi sonraki iki yüz yılda dünyanın her köşesinde tartışılan kavramlar oldu. Ayn ı zamanda devrim, ne kadar derin değişimlerin de kontrol edilmekte güçlük çekebileceğini, ideallerle terör arasındaki mesafenin ne kadar kısa olabileceğini gösteren bir model olarak okunmaya devam ediyor. 19. ve 20. yüzyılın bütün devrim girişimleri — 1848, 1871, 1917, 1949 — bu modelden bir biçimde beslendi.
Konum
Paris ve Fransa · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- French Revolution — Encyclopaedia Britannica
- Declaration of the Rights of Man and of the Citizen, 1789 — Yale Law School — Avalon Project