Görsel: RamaCC BY-SA 3.0 frkaynak sayfası ↗değiştirildi
1800 · Como / Pavia, İtalya
Volta pili: elektriğin sürekli hale gelmesi
Çinko ve bakır diskleri tuzlu bezle üst üste dizen Alessandro Volta, elektriği anlık bir kıvılcım olmaktan çıkarıp saatlerce akan bir akıma çevirdi. Elektrikli her şey bu yığından başlar.
18. yüzyıl boyunca elektrik bir gösteri konusuydu: sürtme makineleri ve Leyden şişeleri yük biriktiriyor, bu yük tek bir kıvılcımla boşalıyordu. Ölçüm yapmak neredeyse imkânsızdı, çünkü olay bitene kadar düzeneği kurmak gerekiyordu.
Tartışma bir kurbağa bacağıyla başladı. Luigi Galvani, iki farklı metalle temas eden kesilmiş bacağın kasıldığını gözlemleyip bunu canlı dokuya özgü bir 'hayvan elektriği'ne bağladı. Volta itiraz etti: elektriği üreten doku değil, farklı iki metalin temasıydı; doku yalnızca iletken ve göstergeydi. İddiasını kanıtlamak için canlı hiçbir parça içermeyen bir düzenek kurdu — çinko ve bakır disklerin, aralarına tuzlu su emdirilmiş karton konarak üst üste yığılması. 1800'de Royal Society'ye bildirdiği bu 'pil', kesintisiz akım veren ilk kaynaktır.
Sonuçlar hızlı geldi. Aynı yıl William Nicholson ve Anthony Carlisle akımla suyu hidrojen ve oksijene ayırdı; elektrokimya doğdu. Humphry Davy 1807'de aynı yöntemle potasyum ve sodyumu yalıttı. Sürekli akım olmadan Ørsted'in 1820'de manyetik iğneyi saptırması, Faraday'ın indüksiyonu ve telgraf da mümkün değildi. Gerilim birimi bugün Volta'nın adını taşır; Galvani ise haksız çıkmış sayılmaz — sinir sisteminin gerçekten elektriksel olduğu bir yüzyıl sonra doğrulandı ve iki adam da kendi alanlarının kurucusu oldu.
Galeri
Görsel: Le Petit JournalPublic domain
Konum
Como / Pavia, İtalya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- On the Electricity excited by the mere Contact of conducting Substances (Volta, 1800) — Philosophical Transactions of the Royal Society
- Alessandro Volta — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica
- Galvani, Volta and the animal electricity debate — Science